Michelangelo

Michelangelo မီခဲလ်အန်ဂျလို

Read more in English ➡️ (click here) , အကျဉ်းချုပ် ➡️ (click here)

      မီခဲလ်အန်ဂျလို ဒီ လိုဒိုဗီကို ဘူအိုနာရော့တီ ဆီမိုနီ (Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni) (၆ မတ် ၁၄၇၅ – ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၆၄)၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို ဟု တစ်လုံးတည်းသောအမည်ဖြင့် လူသိများသော သူသည် အထွတ်အထိပ် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် (High Renaissance) မှ အီတလီ ပန်းပုဆရာ၊ ပန်းချီဆရာ၊ ဗိသုကာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့ကို ဖလောရင့်စ် သမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Florence) တွင် မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း အသက် ၃၀ ကျော်မှစ၍ ရောမမြို့တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူ၏လက်ရာများသည် ဂန္ထဝင်ခေတ်ဟောင်းပုံစံများမှ စေ့ဆော်မှုရရှိခဲ့ပြီး အနောက်တိုင်းအနုပညာအပေါ် ရေရှည်တည်တံ့သော လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းနှင့် အနုပညာနယ်ပယ်ပေါင်းစုံတွင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်မှုတို့က သူ့အား သူ၏ပြိုင်ဘက်နှင့် ခေတ်ပြိုင်အသက်ကြီးသူ လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီ နှင့်အတူ စံပြဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်လူသား (archetypal Renaissance man) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော စာပေးစာယူများ၊ ပုံကြမ်းများနှင့် အမှတ်တရများ၏ များပြားလှသော ပမာဏအရ၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၆ ရာစု၏ အကောင်းဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခံရသော အနုပညာရှင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ခေတ်ပြိုင် အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးဆရာများက သူ့ကို သူ၏ခေတ်ကာလတွင် အအောင်မြင်ဆုံး အနုပညာရှင်အဖြစ် ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။

      မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အစောပိုင်းကတည်းက ကျော်ကြားမှုရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ အကျော်ကြားဆုံး လက်ရာနှစ်ခုဖြစ်သော Pietà နှင့် David တို့ကို အသက် ၃၀ မတိုင်မီကပင် ထုလုပ်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မိမိကိုယ်ကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးအဖြစ် မသတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ အနောက်တိုင်းအနုပညာသမိုင်းတွင် ဩဇာအလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံး နံရံဆေးရေးပန်းချီ (frescoes) နှစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်: ရောမမြို့ရှိ စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း (Sistine Chapel) မျက်နှာကြက်ပေါ်မှ ကမ္ဘာဦးကျမ်းလာ မြင်ကွင်းများနှင့် ၎င်း၏ ယဇ်ပလ္လင်နံရံပေါ်ရှိ နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်း (The Last Judgment) တို့ဖြစ်သည်။ သူ၏ Laurentian Library ဒီဇိုင်းသည် မန်နားရစ်စ် (Mannerist) ဗိသုကာပညာကို ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သည်။ အသက် ၇၁ နှစ်အရွယ်တွင် သူသည် အန်တိုနီယို ဒါ ဆန်ဂယ်လို သေး ယန်းဂါး (Antonio da Sangallo the Younger) ၏နေရာကို ဆက်ခံကာ စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်း (St. Peter's Basilica) ၏ ဗိသုကာဖြစ်လာခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အနောက်ဘက်အစွန်းပိုင်းကို သူ၏ဒီဇိုင်းအတိုင်း ပြီးစီးစေရန် ပုံစံထုတ်လုပ်မှုကို ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် ခေါင်းလောင်းပုံအမိုး (dome) ကိုလည်း အနည်းငယ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ ထိုအတိုင်း ပြီးစီးစေခဲ့သည်။

      မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် သူ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ ထုတ်ဝေခံရသော ပထမဆုံး အနောက်တိုင်းအနုပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူ သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်အတွင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ သုံးအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းတို့အနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သော ဂျော်ဂျီယို ဗာဆာရီ (Giorgio Vasari) ရေးသားသည့်စာအုပ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ လက်ရာများသည် သက်ရှိထင်ရှားရှိသော သို့မဟုတ် သေဆုံးသွားသော မည်သည့်အနုပညာရှင်၏ လက်ရာထက်မဆို သာလွန်ကြောင်းနှင့် "အနုပညာတစ်ခုတည်းတွင်သာမက သုံးခုစလုံးတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံး" ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြထားသည်။

သူ့ဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို Il Divino ("ဘုရားသခင်ကဲ့သို့သောသူ") ဟု မကြာခဏ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ သူ၏ခေတ်ပြိုင်များက သူ၏ terribilità—သူ၏အနုပညာကို ကြည့်ရှုသူများအား အံ့သြကြည်ညိုဖွယ်ရာ ခံစားချက်ကို သွတ်သွင်းပေးနိုင်စွမ်း—ကို လေးစားခဲ့ကြသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ စတိုင်ရှိ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းအားကောင်းသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာကို အတုခိုးရန် နောက်ပိုင်းအနုပညာရှင်များ၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် အထွတ်အထိပ် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်နှင့် ဘာရော့ခ် (Baroque) ခေတ်ကြားရှိ အနောက်တိုင်းအနုပညာတွင် သက်တမ်းတိုသော လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည့် မန်နားရစ်ဇင် (Mannerism) ထွန်းကားလာမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သည်။

အစောပိုင်းဘဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း

အစောပိုင်းဘဝ၊ ၁၄၇၅–၁၄၈၈

        မီခဲလ်အန်ဂျလို ဒီ လိုဒိုဗီကို ဘူအိုနာရော့တီ ဆီမိုနီ ကို ၁၄၇၅ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစကန်နီ (Tuscany) ပြည်နယ်၊ အာရက်ဇို (Arezzo) မြို့အနီး Valtiberina တွင် တည်ရှိပြီး ယနေ့ခေတ်၌ Caprese Michelangelo ဟု လူသိများသော မြို့ငယ်လေး ကပရီဆီ (Caprese) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မျိုးဆက်များစွာတိုင်အောင် သူ၏မိသားစုသည် ဖလောရင့်စ်တွင် အသေးစား ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘဏ်ပျက်သွားခဲ့သဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဒိုဗီကို (Ludovico) သည် ကပရီဆီ တွင် အစိုးရရာထူးတစ်ခုကို အချိန်တိုအတွင်း ရယူခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို မွေးဖွားချိန်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မြို့၏ တရားစီရင်ရေး အုပ်ချုပ်သူနှင့် Chiusi della Verna ၏ podestà (ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်သူ) ဖြစ်သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ မိခင်မှာ ဖရန်ချက်စကာ ဒီ နေရီ ဒယ်လ် မီနီယာတို ဒီ ဆီယန်နာ (Francesca di Neri del Miniato di Siena) ဖြစ်သည်။ ဘူအိုနာရော့တီ (Buonarroti) မိသားစုသည် ကနော့ဆာ မြို့စားကတော် မာတီလ်ဒါ (Countess Matilde di Canossa) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုကြသည်—သက်သေမပြနိုင်သေးသော အဆိုတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မီခဲလ်အန်ဂျလိုက ယုံကြည်ခဲ့သည်။

မီခဲလ်အန်ဂျလို မွေးဖွားပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် မိသားစုသည် ဖလောရင့်စ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး သူသည် ထိုနေရာတွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ၏ နောက်ပိုင်း ကာလရှည်ဖျားနာမှုအတွင်းနှင့် ၁၄၈၁ ခုနှစ်တွင် သူမကွယ်လွန်ပြီးနောက် (သူအသက် ၆ နှစ်အရွယ်တွင်)၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် သူ၏ဖခင်က စကျင်ကျောက်တောင်တစ်ခုနှင့် ခြံငယ်တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသော ဆက်တီညာနို (Settignano) မြို့ရှိ ကျောက်ဆစ်သမားတစ်ဦးဖြစ်သူ ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့် ကလေးထိန်းတစ်ဦးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် လူငယ်လေးသည် စကျင်ကျောက်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို ဝါသနာပါလာခဲ့သည်။ သူ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးဆရာ ဂျော်ဂျီယို ဗာဆာရီ က သူ၏စကားကို ဤသို့ ကိုးကားဖော်ပြထားသည်:

ကျွန်တော့်ဆီမှာ ကောင်းတာတစ်ခုခုရှိတယ်ဆိုရင်၊ အဲဒါက ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အာရက်ဇို နိုင်ငံရဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ လေထုထဲမှာ ကျွန်တော်မွေးဖွားခဲ့လို့ပါပဲ။ ကျွန်တော့်နို့ထိန်းရဲ့ နို့နဲ့အတူ ဆောက်နဲ့ တူကို ကိုင်တွယ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုကိုပါ ကျွန်တော် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အဲဒါတွေနဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ရုပ်တုတွေကို ဖန်တီးတာပါ။

အလုပ်သင်ကာလများ၊ ၁၄၈၈–၁၄၉၂

      လူငယ်ဘဝတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လူသားဝါဒီ (Humanist) ဖရန်ချက်စကို ဒါ အာဘီနို (Francesco da Urbino) ထံတွင် သဒ္ဒါပညာကို လေ့လာရန် ဖလောရင့်စ်မြို့သို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ကျောင်းစာအပေါ် စိတ်မဝင်စားဘဲ ဘုရားကျောင်းများမှ ပန်းချီကားများကို ကူးယူရေးဆွဲခြင်းနှင့် အခြားပန်းချီဆရာများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကိုသာ နှစ်သက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဖလောရင့်စ်သည် အီတလီ၏ အနုပညာနှင့် ပညာရေးအတွက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနုပညာကို Signoria (မြို့တော်ကောင်စီ)၊ ကုန်သည်အသင်းများနှင့် မက်ဒီချီ (Medici) နှင့် ၎င်းတို့၏ ဘဏ်လုပ်ငန်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကဲ့သို့သော ချမ်းသာကြွယ်ဝသည့် ပံ့ပိုးကူညီသူများက ကမကထပြုကြသည်။ ဂန္ထဝင်ပညာရပ်နှင့် အနုပညာတို့ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းသည့် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် (Renaissance) သည် ဖလောရင့်စ်တွင် ပထမဆုံး အစပျိုးထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဗိသုကာပညာရှင် ဖီလစ်ပို ဘရူနယ်လက်ချီ (Filippo Brunelleschi) သည် ရောမမြို့ရှိ ဂန္ထဝင်အဆောက်အအုံများ၏ အကြွင်းအကျန်များကို လေ့လာပြီးနောက်၊ ဂန္ထဝင်အယူအဆများကို ကိုယ်စားပြုသော ဘုရားကျောင်းနှစ်ခုဖြစ်သည့် San Lorenzo's နှင့် Santo Spirito ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ပန်းပုဆရာ လိုရန်ဇို ဂီဘာတီ (Lorenzo Ghiberti) သည် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကြာအောင် အလုပ်လုပ်ပြီး နှစ်ခြင်းခံကျောင်း (Baptistry) ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် ကြေးတံခါးများကို ဖန်တီးခဲ့ရာ၊ ယင်းကို မီခဲလ်အန်ဂျလိုက "ပရဒိသုဘုံ၏ တံခါးများ" (The Gates of Paradise) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ Orsanmichele ဘုရားကျောင်း၏ အပြင်ဘက်နံရံချိုင့်ခွက် (niches) များတွင် ဒိုနာတဲလို (Donatello)၊ ဂီဘာတီ၊ အန်ဒရီယာ ဒယ်လ် ဗာရိုချီယို (Andrea del Verrocchio) နှင့် နန်နီ ဒီ ဘန်ကို (Nanni di Banco) စသည့် ဖလောရင့်စ်၏ အကျော်ကြားဆုံး ပန်းပုဆရာများ၏ လက်ရာများပြခန်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ ရှေးဟောင်းဘုရားကျောင်းများ၏ အတွင်းပိုင်းများကို ဂျော်တို (Giotto) က စတင်ပြီး Brancacci Chapel တွင် မာဆာချီယို (Masaccio) က ဆက်လက်ရေးဆွဲခဲ့သော နံရံဆေးရေးပန်းချီများ (အများအားဖြင့် အလယ်ခေတ်နှောင်းပိုင်း၊ သို့သော် အစောပိုင်း ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် စတိုင်ဖြင့်လည်း ပါဝင်သည်) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားကာ၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံး၏ လက်ရာများကို လေ့လာပြီး ပုံကြမ်းများအဖြစ် ကူးယူရေးဆွဲခဲ့သည်။

မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ကလေးဘဝတွင်၊ စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း၏ နံရံများကို အလှဆင်ရန် ဖလောရင့်စ်မှ ပန်းချီဆရာအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ဗာတီကန် (Vatican) သို့ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အထဲတွင် ဖလောရင့်စ်၌ အကြီးဆုံး အလုပ်ရုံရှိသော နံရံဆေးရေးပန်းချီ၊ ရှုထောင့်အမြင်၊ လူပုံကြမ်းဆွဲခြင်းနှင့် ပုံတူပန်းချီတို့တွင် ဆရာတစ်ဆူဖြစ်သူ ဒိုမနီကို ဂီလန်ဒါယို (Domenico Ghirlandaio) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၄၈၈ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဂီလန်ဒါယို ထံတွင် အလုပ်သင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူက ဂီလန်ဒါယို အား မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို အနုပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် အခကြေးငွေပေးရန် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ရာ၊ ထိုမျှငယ်ရွယ်သူတစ်ဦးအတွက် ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ရှားပါးလှသည်။ ၁၄၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖလောရင့်စ်၏ လက်တွေ့အုပ်ချုပ်သူ လိုရန်ဇို ဒီ မက်ဒီချီ (Lorenzo de' Medici) က ဂီလန်ဒါယို ထံမှ သူ၏ အကောင်းဆုံးတပည့် နှစ်ဦးကို တောင်းဆိုသောအခါ၊ ဂီလန်ဒါယို က မီခဲလ်အန်ဂျလိုနှင့် ဖရန်ချက်စကို ဂရာနာချီ (Francesco Granacci) တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။

      ၁၄၉၀ မှ ၁၄၉၂ ခုနှစ်အထိ၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မက်ဒီချီ မိသားစုတည်ထောင်သော လူသားဝါဒီ အကယ်ဒမီတစ်ခုဖြစ်သည့် ပလေတိုနစ် အကယ်ဒမီ (Platonic Academy) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် သူ၏ လက်ရာနှင့် အမြင်များသည် မာဆစ်လီယို ဖီချီနို (Marsilio Ficino)၊ ပီကို ဒဲလာ မီရန်ဒိုလာ (Pico della Mirandola) နှင့် ပိုလီဇီယာနို (Poliziano) တို့အပါအဝင် ခေတ်ကာလ၏ အထင်ရှားဆုံး ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်များနှင့် စာရေးဆရာများစွာ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ဤအချိန်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် "ပြားချပ်သော ဖောင်းကြွရုပ်များ" (flattened reliefs) ဖြစ်သည့် Madonna of the Stairs နှင့် Battle of the Centaurs တို့ကို ထုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတစ်ခုမှာ ပိုလီဇီယာနို အကြံပြုထားသော အကြောင်းအရာအပေါ် အခြေခံကာ လိုရန်ဇို ဒီ မက်ဒီချီ က အပ်နှံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ပန်းပုဆရာ ဘာတိုဒို ဒီ ဂျိုဗန်နီ (Bertoldo di Giovanni) နှင့်အတူ အချိန်တစ်ခုကြာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင်၊ အခြားတပည့်တစ်ဦးဖြစ်သူ ပီထရို တောရီဂျီယာနို (Pietro Torrigiano) က သူ၏ နှာခေါင်းကို ရိုက်နှက်ခဲ့ရာ၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ပုံတူပန်းချီများတွင် ထင်ရှားစွာမြင်ရသော ပုံပျက်ပန်းပျက်ဖြစ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဘိုလော့ဂ်နာ (Bologna)၊ ဖလောရင့်စ် (Florence) နှင့် ရောမ (Rome)၊ ၁၄၉၂–၁၄၉၉

      ၁၄၉၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် လိုရန်ဇို ဒီ မက်ဒီချီ ကွယ်လွန်ခြင်းက မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ အခြေအနေများကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ သူသည် မက်ဒီချီ နန်းတော်၏ လုံခြုံမှုကို စွန့်ခွာပြီး ဖခင်၏အိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ နောက်လများတွင် သူသည် ဖလောရင့်စ် Santo Spirito ဘုရားကျောင်း၏ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးထံ လက်ဆောင်အဖြစ် အရောင်စုံ သစ်သားလက်ဝါးကပ်တိုင် (Crucifix) (၁၄၉၃) တစ်ခုကို ထုလုပ်ပေးခဲ့ပြီး၊ ယင်းဘုရားကျောင်းက သူ့အား ဘုရားကျောင်းဆေးရုံမှ အလောင်းများကို ခန္ဓာဗေဒ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် သူ၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်လျှောက် လူသေအလောင်းများကို ခွဲစိတ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာဗေဒကို လေ့လာခဲ့သည့် အကြိမ်များစွာထဲမှ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။

၁၄၉၃ နှင့် ၁၄၉၄ ခုနှစ်အကြားတွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် စကျင်ကျောက်တုံးတစ်တုံးကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ဟာကျူလီ (Hercules) ၏ လူအရွယ်အစားထက် ကြီးမားသော ရုပ်တုတစ်ခုကို ထုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၄၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်၊ နှင်းများထူထပ်စွာကျပြီးနောက် လိုရန်ဇို ၏ အမွေဆက်ခံသူ ပီယဲရို ဒီ မက်ဒီချီ (Piero de Medici) သည် နှင်းဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ရုပ်တုတစ်ခုကို အပ်နှံခဲ့ရာ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မက်ဒီချီ ၏ နန်းတော်သို့ ထပ်မံဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင်၊ ဆာဗိုနာရိုလာ (Savonarola) ဩဇာကြီးမားလာခြင်းကြောင့် မက်ဒီချီ တို့သည် ဖလောရင့်စ်မှ နှင်ထုတ်ခံရသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် နိုင်ငံရေးမငြိမ်မသက်မှုများ မပြီးဆုံးမီ မြို့မှထွက်ခွာခဲ့ပြီး ဗင်းနစ် (Venice) သို့၊ ထို့နောက် ဘိုလော့ဂ်နာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဘိုလော့ဂ်နာ တွင် သူသည် စိန့်ဒိုမီနစ် (St. Dominic) အား ရည်စူးတည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်းရှိ ယင်းသူတော်စင်၏ နတ်ကွန်းကို အပြီးသတ်ရန် နောက်ဆုံးအရုပ်ငယ်အချို့ကို ထုလုပ်ရန် အပ်နှံခံခဲ့ရသည်။ ဤအချိန်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဧဝကို ဖန်ဆင်းခြင်း (The Creation of Eve) ပန်းချီကားအပါအဝင် ဂျာကိုပို ဒဲလာ ကွီဆီယာ (Jacopo della Quercia) ထုလုပ်ခဲ့သော စိန့်ပက်ထရိုနီယပ်စ် ဘုရားကျောင်း (Basilica of St Petronius) ၏ အဓိကတံခါးပေါက်ပတ်လည်ရှိ တောင့်တင်းခိုင်မာသော ဖောင်းကြွရုပ်များကို လေ့လာခဲ့ရာ၊ ၎င်းဖွဲ့စည်းပုံမှာ စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်ပေါ်တွင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ၁၄၉၅ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင် ဖလောရင့်စ်ရှိ နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှာ ပိုမိုအေးချမ်းလာခဲ့သည်; ယခင်က ပြင်သစ်တို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်တွင်ရှိသော မြို့တော်သည် ချားလ်စ် ၈ (Charles VIII) ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့သဖြင့် အန္တရာယ်မရှိတော့ပေ။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဖလောရင့်စ်သို့ ပြန်လာခဲ့သော်လည်း ဆာဗိုနာရိုလာ ၏ လက်အောက်ရှိ မြို့တော်အစိုးရသစ်ထံမှ အပ်နှံမှုများ မရရှိခဲ့ပေ။ သူသည် မက်ဒီချီ ၏ အလုပ်အကိုင်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဖလောရင့်စ်တွင် သူကုန်ဆုံးခဲ့သော နှစ်ဝက်အတွင်း သူသည် ကလေးအရွယ် စိန့် ဂျွန် သေး ဘက်ပတစ် (St. John the Baptist) နှင့် အိပ်ပျော်နေသော ကျူပစ် (Cupid) ရုပ်တုငယ်နှစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ကွန်ဒီဗီ (Condivi) ၏ အဆိုအရ မီခဲလ်အန်ဂျလိုက စိန့် ဂျွန် သေး ဘက်ပတစ် ကို ထုလုပ်ပေးခဲ့သော လိုရန်ဇို ဒီ ပီယဲဖရန်ချက်စကို ဒီ မက်ဒီချီ (Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici) သည် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား ၎င်းကို "မြေမြှုပ်ထားခဲ့သလိုမျိုးဖြစ်အောင် ဖန်တီးဖို့" တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ယင်းမှသာ ၎င်းကို "ရောမကို ပို့ပြီး... ရှေးဟောင်းလက်ရာတစ်ခုအဖြစ် [ဟန်ဆောင်ပြီး]... ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့စျေးနဲ့ ရောင်းချနိုင်မယ်" ဟု ဆိုသည်။ လိုရန်ဇို နှင့် မီခဲလ်အန်ဂျလို နှစ်ဦးစလုံးသည် အဆိုပါလက်ရာ၏ တကယ့်တန်ဖိုးကို ပွဲစားတစ်ဦး၏ လှည့်စားမှုကို မသိလိုက်ဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ လိုရန်ဇို က ၎င်းကို ရောင်းချခဲ့သော ကာဒီနယ် ရာဖယ်လီ ရီယာရီယို (Cardinal Raffaele Riario) သည် ၎င်းမှာ အတုဖြစ်ကြောင်း သိရှိသွားသော်လည်း ပန်းပု၏ အရည်အသွေးကို အလွန်အထင်ကြီးသွားသဖြင့် အနုပညာရှင်ကို ရောမသို့ ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ပြည်ပတွင် သူ၏ ပန်းပုရောင်းချခြင်းတွင် ဤကဲ့သို့ အောင်မြင်မှုရရှိခြင်းအပြင် ရှေးရိုးစွဲ ဖလောရင့်စ် အခြေအနေတို့က မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား ဘုန်းတော်ကြီး၏ ဖိတ်ကြားချက်ကို လက်ခံရန် အားပေးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။

       မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၄၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့၊ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ရောမသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်၊ သူသည် ကာဒီနယ် ရီယာရီယို အတွက် လူအရွယ်အစားထက်ကြီးသော ရောမ စပျစ်ရည်နတ်ဘုရား ဘက်ချပ်စ် (Bacchus) ၏ ရုပ်တုတစ်ခုကို စတင်ထုလုပ်ခဲ့သည်။ ပြီးစီးသွားသောအခါ အဆိုပါလက်ရာကို ကာဒီနယ်က ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် ဂျာကိုပို ဂယ်လီ (Jacopo Galli) ၏ စုဆောင်းမှုထဲသို့ သူ၏ဥယျာဉ်အတွက် ဝင်ရောက်သွားခဲ့သည်။ ၁၄၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်၊ သန့်ရှင်းသော ပလ္လင် (Holy See) ဆိုင်ရာ ပြင်သစ်သံအမတ် ကာဒီနယ် ဂျင်းန် ဒီ ဘီဟေးစ်-လာဂရေးလပ်စ် (Cardinal Jean de Bilhères-Lagraulas) က သူ့အား ယေရှု၏ ရုပ်အလောင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသော အပျိုစင် မာရီယာ (Virgin Mary) ကို ပြသထားသည့် Pietà ပန်းပုကို ထုလုပ်ရန် အပ်နှံခဲ့သည်။ လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်ခြင်း (Crucifixion) ၏ ကျမ်းစာဇာတ်ကြောင်းတွင် မပါဝင်သော အဆိုပါအကြောင်းအရာသည် အလယ်ခေတ် မြောက်ပိုင်းဥရောပ၏ ဘာသာရေးပန်းပုများတွင် အတွေ့ရများပြီး ကာဒီနယ်အတွက် အလွန်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော အရာဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ စာချုပ်ကို နောက်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ၎င်းကို ပြီးစီးချိန်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အသက် ၂၄ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ မကြာမီတွင် ၎င်းကို ကမ္ဘာ့အကြီးကျယ်ဆုံးသော ပန်းပုလက်ရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် "ပန်းပုအနုပညာ၏ အလားအလာများနှင့် စွမ်းအားအားလုံးကို ဖော်ထုတ်ပြသမှု" အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ခေတ်ပြိုင်အမြင်ကို ဗာဆာရီ က ဤသို့ အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခဲ့သည်: "သဘာဝတရားကတောင် သွေးသားနဲ့ ဖန်တီးဖို့ မလွယ်ကူလှတဲ့ ပြီးပြည့်စုံမှုမျိုးကို ပုံသဏ္ဍာန်မရှိတဲ့ ကျောက်တုံးတစ်တုံးကနေ ဖန်တီးနိုင်ခဲ့တာက တကယ့်ကို အံ့ဖွယ်တစ်ခုပါပဲ။" မီခဲလ်အန်ဂျလို လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြောင်း သိရှိရသော သူ၏ တစ်ခုတည်းသော လက်ရာဖြစ်ပြီး၊ မာရီယာ ၏ ခါးစည်းကြိုးပေါ်တွင် သူ၏အမည်ကို ရေးထိုးထားကာ၊ ယခုအခါ ၎င်းကို စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်းတွင် ထားရှိသည်။

ဖလောရင့်စ်၊ ၁၄၉၉–၁၅၀၅

      မီခဲလ်အန်ဂျလို က ၁၅၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သော David သည် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်၏ အထင်ရှားဆုံးသော လက်ရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၄၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖလောရင့်စ်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်ကို ဆန့်ကျင်သော ဘုန်းတော်ကြီး ဂျီရိုလာမို ဆာဗိုနာရိုလာ (Girolamo Savonarola) (၁၄၉၈ တွင် ကွပ်မျက်ခံရသည်) ကျဆုံးပြီး၊ ဂွန်ဖာလိုနီယာ (gonfaloniere) ဖြစ်သူ ပီယဲရို ဆိုဒါရီနီ (Piero Soderini) ဩဇာကြီးမားလာပြီးနောက် သမ္မတနိုင်ငံသည် ပြောင်းလဲနေခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၀ က အဂေါ့စ်တီနို ဒီ ဒူချီယို (Agostino di Duccio) စတင်ခဲ့သော မပြီးဆုံးသေးသည့် ပရောဂျက်တစ်ခုကို အပြီးသတ်ရန် သိုးမွေးလုပ်ငန်းအသင်း (Guild of Wool) ၏ ကောင်စစ်ဝန်များက မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို တောင်းဆိုခဲ့သည်: ဖလောရင့်စ် ဘုရားကျောင်းကြီး၏ အမိုးစွန်းတွင်ထားရှိရန် ဖလောရင့်စ်၏ လွတ်လပ်မှုသင်္ကေတအဖြစ် ဒေးဗစ် (David) ကို ပုံဖော်ထားသော ကာရာရာ (Carrara) စကျင်ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဧရာမရုပ်တုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၅၀၄ ခုနှစ်တွင် သူ၏ အကျော်ကြားဆုံးလက်ရာ ဒေးဗစ် ရုပ်တုကို အပြီးသတ်ခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ဤလက်ရာမွန်သည် ထူးခြားပြောင်မြောက်သော နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် သင်္ကေတဆိုင်ရာ စိတ်ကူးစိတ်သန်း စွမ်းအားရှိသော ပန်းပုဆရာတစ်ဦးအဖြစ် သူ၏ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းကို မည်သည့်နေရာတွင် ထားရှိမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဘော့တီချယ်လီ၊ လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီ၊ ဖီလစ်ပီနို လစ်ပီ (Filippino Lippi)၊ ပီရူဂျီနို၊ လိုရန်ဇို ဒီ ခရီဒီ၊ အန်တိုနီယို နှင့် ဂျူလီယာနို ဒါ ဆန်ဂယ်လို (Giuliano da Sangallo)၊ အန်ဒရီယာ ဒဲလာ ရော့ဘီယာ (Andrea della Robbia)၊ ကိုစီမို ရိုဆက်လီ (Cosimo Rosselli)၊ ဒါဗီဒီ ဂီလန်ဒါယို (Davide Ghirlandaio)၊ ပီယဲရို ဒီ ကိုစီမို (Piero di Cosimo)၊ အန်ဒရီယာ ဆန်ဆိုဗီနို (Andrea Sansovino) နှင့် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ သူငယ်ချင်းအရင်း ဂရာနာချီ တို့ပါဝင်သော အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ခေါ်ယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် Palazzo Vecchio အရှေ့ဘက် Piazza della Signoria ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းကို Accademia တွင် ထားရှိပြီး၊ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ စကျင်ကျောက် ပုံတူတစ်ခုကို အစားထိုး ထားရှိခဲ့သည်။ ဒေးဗစ် ရုပ်တုကို နေရာချထားသည့် ကာလအတွင်းမှာပင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် Palazzo Vecchio ၏ မျက်နှာစာတွင် Importuno di Michelangelo ဟု လူသိများသော ပန်းပုရုပ်ကြမ်း ပရိုဖိုင် (profile) ကို ဖန်တီးရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ပရိုဖိုင်ဖန်တီးမှုတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို ပါဝင်နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော အယူအဆသည် အဆိုပါ ပရိုဖိုင်နှင့် ယခု လူးဗရ် (Louvre) တွင် သိမ်းဆည်းထားသော၊ ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းဟု ခန့်မှန်းရသည့် အနုပညာရှင်ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့သော ပရိုဖိုင်တစ်ခုတို့ကြား ပြင်းထန်သော ဆင်တူမှုအပေါ် အခြေခံထားသည်။

      ဒေးဗစ် ပြီးစီးခြင်းနှင့်အတူ နောက်ထပ် အပ်နှံမှုတစ်ခု ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၅၀၄ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီသည် ၁၄၄၀ ပြည့်နှစ်က ဖလောရင့်စ်နှင့် မီလန်တို့အကြား တိုက်ပွဲကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် The Battle of Anghiari ကို Palazzo Vecchio ၏ ကောင်စီခန်းမတွင် ရေးဆွဲရန် အပ်နှံခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား Battle of Cascina ကို ရေးဆွဲရန် အပ်နှံခဲ့သည်။ ပန်းချီကားနှစ်ကားမှာ အလွန်ကွာခြားသည်: လီယိုနာဒိုသည် မြင်းစီးလျက် တိုက်ခိုက်နေသော စစ်သားများကို သရုပ်ဖော်ထားပြီး၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုမှာမူ မြစ်ထဲတွင် ရေချိုးနေစဉ် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော စစ်သားများကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ လက်ရာနှစ်ခုစလုံး မပြီးဆုံးခဲ့ဘဲ အခန်းကို ပြန်လည်မွမ်းမံချိန်တွင် နှစ်ခုစလုံး ထာဝရပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ လက်ရာနှစ်ခုစလုံးကို အများက သဘောကျခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ မိတ္တူများ ကျန်ရှိနေကာ၊ လီယိုနာဒို၏ လက်ရာကို ရူးဘင် (Rubens) က ကူးယူရေးဆွဲခဲ့ပြီး မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ လက်ရာကို ဘက်စတီယာနို ဒါ ဆန်ဂယ်လို (Bastiano da Sangallo) က ကူးယူရေးဆွဲခဲ့သည်။

      ဤကာလအတွင်းမှာပင်၊ အန်ဂျလို ဒိုနီ (Angelo Doni) က ဇနီးဖြစ်သူ မက်ဒါလီနာ စထရိုဇီ (Maddalena Strozzi) အတွက် လက်ဆောင်အဖြစ် "Holy Family" (သန့်ရှင်းသော မိသားစု) ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲရန် မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို အပ်နှံခဲ့သည်။ ၎င်းကို Doni Madonna ဟု လူသိများပြီး Uffizi Gallery တွင် ချိတ်ဆွဲထားကာ၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုကိုယ်တိုင် ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ဖွယ်ရှိသော ၎င်း၏ မူလခမ်းနားသည့် ဘောင်ဖြင့်ပင် ရှိနေသေးသည်။ သူသည် Manchester Madonna ဟု လူသိများပြီး ယခု လန်ဒန် အမျိုးသားပြတိုက်တွင်ရှိသော ဂျွန် သေး ဘက်ပတစ် နှင့်အတူ မက်ဒေါနား (Madonna) နှင့် ကလေးငယ် ပန်းချီကားကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။

ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ ၏ ဂူဗိမာန်၊ ၁၅၀၅–၁၅၄၅

       ၁၅၀၅ ခုနှစ်တွင် အသစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ က မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား ရောမသို့ ပြန်လည်ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ဂူဗိမာန်ကို တည်ဆောက်ရန် အပ်နှံခဲ့ရာ၊ ယင်းတွင် ရုပ်တု လေးဆယ် ပါဝင်မည်ဖြစ်ပြီး ငါးနှစ်အတွင်း အပြီးသတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုအောက်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အခြားလုပ်ငန်းတာဝန်များစွာကို ပြီးမြောက်ရန်အတွက် ဂူဗိမာန်နှင့်ပတ်သက်သော သူ၏အလုပ်ကို အဆက်မပြတ် အနှောင့်အယှက် ခံခဲ့ရသည်။

ဂူဗိမာန်အတွက် အပ်နှံမှုက အနုပညာရှင်အား သူ၏ Battle of Cascina ပန်းချီကားကို အပြီးမသတ်ဘဲ ဖလောရင့်စ်မှ ထွက်ခွာသွားစေခဲ့သည်။ ဤအချိန်ရောက်သော် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေပြီဖြစ်သည်။ သူနှင့် ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ နှစ်ဦးစလုံးသည် ဒေါသကြီးသူများဖြစ်ပြီး မကြာမီတွင် အငြင်းပွားခဲ့ကြသည်။ ၁၅၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ရောမမှ ဖလောရင့်စ်သို့ လျှို့ဝှက်စွာ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ဖလောရင့်စ် အစိုးရက သူ့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးထံသို့ ပြန်သွားရန် ဖိအားမပေးမချင်း ထိုနေရာတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။

        မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဂူဗိမာန်အတွက် နှစ် ၄၀ ကြာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း သူကျေနပ်သည်အထိ မည်သည့်အခါမျှ အပြီးမသတ်နိုင်ခဲ့ပေ。 ယင်းသည် ရောမမြို့ရှိ San Pietro in Vincoli ဘုရားကျောင်းတွင် တည်ရှိပြီး ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သော ဗဟိုရှိ မိုးဇက် (Moses) ရုပ်တုကြောင့် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ ဂူဗိမာန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော အခြားရုပ်တုများထဲမှ Rebellious Slave နှင့် Dying Slave ဟု လူသိများသော ရုပ်တုနှစ်ခုမှာ ယခုအခါ လူးဗရ်ပြတိုက်တွင် ရှိနေသည်။

စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်၊ ၁၅၀၈ – ၁၅၁၂

       မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း၏ မျက်နှာကြက်ကို ပန်းချီဆွဲခဲ့သည်; ဤလုပ်ငန်း ပြီးစီးရန် လေးနှစ်ခန့် (၁၅၀၈-၁၅၁၂) ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

ထိုကာလအတွင်းမှာပင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း၏ မျက်နှာကြက်ကို ပန်းချီဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းကို ပြီးစီးရန် လေးနှစ်ခန့် (၁၅၀၈-၁၅၁၂) ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ကွန်ဒီဗီ ၏ မှတ်တမ်းအရ၊ စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်း တည်ဆောက်ရေးတွင် အလုပ်လုပ်နေသော ဘရာမန်တီ (Bramante) သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ဂူဗိမာန်အတွက် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား အပ်နှံခဲ့ခြင်းကို မနာလိုဖြစ်ပြီး သူ့ကို မရင်းနှီးသော ကြားခံနယ်ပယ်တစ်ခုတွင် အပ်နှံရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအား ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်၊ သို့မှသာ သူသည် ထိုလုပ်ငန်းတွင် ကျရှုံးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မူလက မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို မျက်နှာကြက်ကို ထောက်မထားသော တြိဂံပုံ အမိုးအောက်ခြေ တိုင်ထိပ်များ (pendentives) ပေါ်တွင် တမန်တော် ဆယ့်နှစ်ပါး (Twelve Apostles) ကို ရေးဆွဲရန်နှင့် မျက်နှာကြက်၏ အလယ်ပိုင်းကို အလှဆင်ရန် အပ်နှံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ အား လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေးရန် စည်းရုံးခဲ့ပြီး ဖန်ဆင်းခြင်း (Creation)၊ လူသားတို့၏ အပြစ်ကျူးလွန်မှု (Fall of Man)၊ ပရောဖက်များမှတစ်ဆင့် ကယ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ ကတိတော် (Promise of Salvation) နှင့် ခရစ်တော်၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော ကွဲပြားပြီး ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါလက်ရာသည် ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို ကိုယ်စားပြုသော ဘုရားကျောင်းအတွင်းရှိ ပိုမိုကြီးမားသော အလှဆင်ခြင်း အစီအစဉ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။

       ရုပ်ပုံဖွဲ့စည်းမှုသည် မျက်နှာကြက် စတုရန်းမီတာ ၅၀၀ ကျော်အထိ ကျယ်ပြန့်ပြီး လူပုံသဏ္ဍာန် ၃၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကမ္ဘာဦးကျမ်းမှ အဖြစ်အပျက် ကိုးခုကို အုပ်စုသုံးစုခွဲ၍ ဖော်ပြထားသည်: ဘုရားသခင်က ကမ္ဘာမြေကို ဖန်ဆင်းခြင်း; ဘုရားသခင်က လူသားများကို ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်မှ သူတို့ ကျဆင်းသွားခြင်း; နှင့် နောက်ဆုံးတွင် နောဧ (Noah) နှင့် သူ၏မိသားစုက ကိုယ်စားပြုသော လူသားတို့၏ အခြေအနေတို့ ဖြစ်သည်။ မျက်နှာကြက်ကို ထောက်မထားသော တိုင်ထိပ်များပေါ်တွင် ယေရှုကြွလာမည့်အကြောင်း ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သော အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ဆယ့်နှစ်ဦး၊ အစ္စရေး ပရောဖက် ခုနစ်ဦးနှင့် ဂန္ထဝင်ကမ္ဘာမှ ဟောကိန်းထုတ်နိုင်သော အမျိုးသမီးများဖြစ်သည့် စစ်ဗစ် (Sibyls) ငါးဦးတို့ကို ရေးဆွဲထားသည်။ မျက်နှာကြက်ပေါ်ရှိ အကျော်ကြားဆုံး ပန်းချီကားများထဲတွင် The Creation of Adam၊ Adam and Eve in the Garden of Eden၊ the Deluge၊ the Prophet Jeremiah နှင့် the Cumaean Sibyl တို့ ပါဝင်သည်။

မက်ဒီချီ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများ လက်အောက်ရှိ ဖလောရင့်စ်၊ ၁၅၁၃ – ၁၅၃၄ အစောပိုင်း

       ၁၅၁၃ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ ကွယ်လွန်ပြီး၊ လိုရန်ဇို ဒီ မက်ဒီချီ ၏ ဒုတိယသားဖြစ်သူ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၀ (Pope Leo X) က ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၁၅၁၃ မှ ၁၅၁၆ ခုနှစ်အထိ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၏ ကျန်ရစ်သူ ဆွေမျိုးများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ခဲ့သောကြောင့် မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို ဂျူးလီးယပ်စ် ၏ ဂူဗိမာန်လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အားပေးခဲ့သော်လည်း ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို က ဂျူးလီးယပ်စ် ၏ တူဖြစ်သူ ဖရန်ချက်စကို မာရီယာ ၁ ဒဲလာ ရိုဗီရီ (Francesco Maria I della Rovere) ထံမှ အာဘီနို မြို့စားနယ် (Duchy of Urbino) ကို သိမ်းယူရန် ကြိုးပမ်းသောအခါ မိသားစုများသည် တစ်ဖန် ရန်သူများ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို က မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား ဂူဗိမာန်လုပ်ငန်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပြီး ဖလောရင့်စ်ရှိ Basilica of San Lorenzo ၏ မျက်နှာစာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် ပန်းပုများဖြင့် အလှဆင်ရန် အပ်နှံခဲ့သည်။ သူသည် မျက်နှာစာအတွက် ပုံကြမ်းများနှင့် ပုံစံငယ်များ ဖန်တီးရန်၊ အပြင် ပရောဂျက်အတွက် အထူးသီးသန့် ပီတရာဆန်တာ (Pietrasanta) ၌ စကျင်ကျောက်တောင်အသစ်တစ်ခု ဖွင့်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းတို့ဖြင့် သုံးနှစ်အချိန်ကုန်ခဲ့သည်။ ၁၅၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် မည်သည့် တကယ့်တိုးတက်မှုမှ မရရှိမီ ငွေကြေးကျပ်တည်းနေသော သူ၏ ပံ့ပိုးကူညီသူများက လုပ်ငန်းကို ရုတ်တရက် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် ယနေ့တိုင်အောင် မျက်နှာစာ မရှိပေ။

      ၁၅၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် မက်ဒီချီ တို့သည် နောက်ထပ် ခမ်းနားသော အဆိုပြုချက်တစ်ခုဖြင့် မီခဲလ်အန်ဂျလိုထံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ ယခုတစ်ကြိမ်မှာ Basilica of San Lorenzo တွင် မိသားစု ဈာပနဘုရားကျောင်းငယ် (funerary chapel) တစ်ခုအတွက် ဖြစ်သည်။ နောင်လာနောက်သားများအတွက်၊ ၁၅၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၁၅၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အများစုတွင် အနုပညာရှင်ကို အလုပ်များစေခဲ့သော ဤပရောဂျက်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မက်ဒီချီ မိသားစု၏ လူငယ်အဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးဖြစ်သော နေမားစ် မြို့စား ဂျူလီယာနို (Giuliano, Duke of Nemours) နှင့် သူ၏တူ လိုရန်ဇို တို့၏ ကြီးမားသော ဂူဗိမာန်များကို ထားရှိမည့် Medici Chapel ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖန်တီးရာတွင် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အနီးအနားတွင် မြှုပ်နှံထားသော ၎င်းတို့၏ ပိုမိုနာမည်ကြီးသည့် ရှေ့ဆက်များဖြစ်သော လိုရန်ဇို သေး မက်နီဖီဆင့် (Lorenzo the Magnificent) နှင့် သူ၏ညီ ဂျူလီယာနို တို့ကို အောက်မေ့ဂုဏ်ပြုရန်အတွက်လည်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဂူဗိမာန်များတွင် မက်ဒီချီ နှစ်ဦး၏ ရုပ်တုများနှင့် ညနှင့်နေ့ (Night and Day)၊ ဆည်းဆာနှင့် အရုဏ် (Dusk and Dawn) တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော တင်စားချက် ရုပ်တုများကို ပြသထားသည်။ ဘုရားကျောင်းငယ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ Medici Madonna လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရားကျောင်းငယ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် နံရံပေါ်ရှိ ပုံကြမ်းများပါသော လျှို့ဝှက်စင်္ကြံတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

      ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၀ သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊ တင်းကျပ်သော အေဒရီယန် ၆ (Adrian VI) က ခေတ္တဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် သူ၏ဝမ်းကွဲ ဂျူလီယို မက်ဒီချီ (Giulio Medici) က ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် ၇ (Pope Clement VII) အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် San Lorenzo's Church ရှိ Laurentian Library အတွက် မက်ဒီချီ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးထံမှ ဗိသုကာဆိုင်ရာ အပ်နှံမှုတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် စာကြည့်တိုက်ကိုယ်တိုင်၏ အတွင်းပိုင်းနှင့် ၎င်း၏ အဝင်ခန်းမ (vestibule) နှစ်ခုစလုံးကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါ အဆောက်အအုံသည် အလွန်တက်ကြွသော အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည့် ဗိသုကာပုံစံများကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကို ဘာရော့ခ် ဗိသုကာပညာ၏ ရှေ့ပြေးအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ သူ၏ အစီအစဉ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုရန်နှင့် တည်ဆောက်မှုကို လုပ်ဆောင်ရန် လက်ထောက်များကို တာဝန်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ စာကြည့်တိုက်ကို ၁၅၇၁ ခုနှစ်အထိ မဖွင့်လှစ်ခဲ့ရဘဲ၊ အဝင်ခန်းမမှာ ၁၉၀၄ ခုနှစ်အထိ မပြီးစီးဘဲ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။

       ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့ကို ဖျက်ဆီးလုယက်မှု (sack of Rome) ကြောင့် အားတက်သွားသော ဖလောရင့်စ် နိုင်ငံသားများသည် မက်ဒီချီ တို့ကို နှင်ထုတ်ပြီး သမ္မတနိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့ကို ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၅၂၈ မှ ၁၅၂၉ ခုနှစ်အထိ မြို့၏ ခံတပ်များအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးခြင်းဖြင့် သူချစ်မြတ်နိုးသော ဖလောရင့်စ်ကို ကူညီခဲ့သည်။ မြို့သည် ၁၅၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ပြီး၊ မက်ဒီချီ တို့သည် အာဏာပြန်လည်ရရှိခဲ့ကာ၊ လူငယ် အလက်ဆန်ဒရို မက်ဒီချီ (Alessandro Medici) သည် ဖလောရင့်စ်၏ ပထမဆုံး မြို့စား (Duke of Florence) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မက်ဒီချီ တစ်ဦးဖြစ်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် က မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် နေရောင်အနည်းငယ်သာ ဝင်ရောက်သော ပြတင်းပေါက်ငယ်လေးတစ်ခုသာရှိသည့် Basilica of San Lorenzo ရှိ မက်ဒီချီ ဘုရားကျောင်းငယ်များ အောက်ရှိ အခန်းငယ်လေးတစ်ခုတွင် နှစ်လခန့် ပုန်းအောင်းနေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အခန်းကို ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်အထိ ဖုံးကွယ်နေခဲ့သော မီးသွေးနှင့် မြေဖြူ ပုံကြမ်းများစွာကို ရေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ယူဆရကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဧည့်သည်အနည်းငယ်အတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုကို မက်ဒီချီ တို့က နောက်ဆုံးတွင် ခွင့်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး သေဒဏ်ကို ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သဖြင့် စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်းနှင့် မက်ဒီချီ မိသားစု ဂူဗိမာန်လုပ်ငန်းများကို သူ အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖလောရင့်စ်မှ ရောမသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ သမ္မတနိုင်ငံကို မီခဲလ်အန်ဂျလို ထောက်ခံခဲ့ပြီး မက်ဒီချီ အုပ်ချုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သော်လည်း၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် သည် အနုပညာရှင်အား ယခင်က ပေးအပ်ခဲ့ဖူးသော ထောက်ပံ့ကြေးကို ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၏ ဂူဗိမာန်နှင့်ပတ်သက်၍ သူနှင့် စာချုပ်သစ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။

ရောမ၊ ၁၅၃၄–၁၅၄၆

       ရောမမြို့တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် Santa Maria di Loreto ဘုရားကျောင်းအနီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤအချိန်၌ သူသည် ၁၅၄၇ ခုနှစ် သူမကွယ်လွန်ချိန်အထိ သူ၏ အရင်းနှီးဆုံး သူငယ်ချင်းများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်လာမည့် ပက်စကာရာ မြို့စားကတော် (marchioness of Pescara) ကဗျာဆရာမ ဗစ်တိုရီယာ ကိုလွန်နာ (Vittoria Colonna) နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် သူ မကွယ်လွန်မီလေးတွင်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် ၇ သည် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း၏ ယဇ်ပလ္လင်နံရံပေါ်တွင် The Last Judgment (နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်း) နံရံဆေးရေးပန်းချီကို ရေးဆွဲရန် အပ်နှံခဲ့သည်။ သူ၏ဆက်ခံသူ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပေါလ် ၃ (Pope Paul III) သည် မီခဲလ်အန်ဂျလို အဆိုပါ ပရောဂျက်ကို စတင်ရန်နှင့် အပြီးသတ်ရန်အတွက် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းပရောဂျက်ကို သူသည် ၁၅၃၄ မှ ၁၅၄၁ အောက်တိုဘာလအထိ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ နံရံဆေးရေးပန်းချီသည် ခရစ်တော် ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာခြင်းနှင့် ဝိညာဉ်များကို ကိုယ်တော်၏ တရားစီရင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ယေရှုကို သရုပ်ဖော်ရာတွင် သမားရိုးကျ အနုပညာစံနှုန်းများကို လျစ်လျူရှုကာ၊ ကိုယ်တော်ကို ကြီးမားသော၊ ကြွက်သားများရှိသော၊ ငယ်ရွယ်သော၊ မုတ်ဆိတ်မရှိသော၊ ဝတ်လစ်စလစ် ပုံသဏ္ဍာန်အဖြစ် ပြသထားသည်။ ကိုယ်တော်ကို သူတော်စင်များက ဝိုင်းရံထားပြီး၊ ၎င်းတို့အထဲမှ စိန့် ဘာသိုလိုမြူး (Saint Bartholomew) သည် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ရုပ်သွင်အသွင်အပြင် ပါရှိသော တွဲကျနေသည့် အရေခွံကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။ သေဆုံးသွားသူများသည် ကောင်းကင်ဘုံ သို့မဟုတ် ငရဲဘုံသို့ ပို့ဆောင်ခံရရန် ၎င်းတို့၏ သင်္ချိုင်းများမှ ထမြောက်လာကြသည်။

      ပြီးစီးသွားသောအခါ ခရစ်တော်နှင့် အပျိုစင် မာရီယာ တို့ကို ဝတ်လစ်စလစ် သရုပ်ဖော်ထားခြင်းကို ဘာသာရေးစော်ကားမှုအဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး၊ ကာဒီနယ် ကာရာဖာ (Cardinal Carafa) နှင့် မွန်ဆင်ညော် ဆာနီနီ (Monsignor Sernini) (မန်တူအာ (Mantua) ၏ သံအမတ်) တို့က နံရံဆေးရေးပန်းချီကို ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် ဆင်ဆာဖြတ်ရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့ကြသော်လည်း ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို မကွယ်လွန်မီလေးတွင် ၁၅၆၄ ခုနှစ် ထရင့် ကောင်စီ (Council of Trent) ၌ လိင်အင်္ဂါများကို ဖုံးကွယ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ တပည့် ဒန်နီလီ ဒါ ဗော်တဲရာ (Daniele da Volterra) ကို အဆိုပါ ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ မာဆယ်လို ဗီနပ်စတီ (Marcello Venusti) ရေးဆွဲထားသော မူရင်း၏ ဆင်ဆာမဖြတ်ထားသည့် မိတ္တူတစ်ခုကို နာပိုလီ (Naples) မြို့ရှိ Capodimonte ပြတိုက်တွင် ထားရှိသည်။

       ဤအချိန်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဗိသုကာဆိုင်ရာ ပရောဂျက်အများအပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် မားကပ်စ် အော်ရီလီယပ်စ် (Marcus Aurelius) ၏ ရှေးဟောင်း ကြေးရုပ်ကို ပြသထားသည့် ၎င်း၏ တြာပီဇီယမ် (trapezoid) ပုံစံ ရင်ပြင် (piazza) ပါဝင်သော ကက်ပီတိုလင်း တောင်ကုန်း (Capitoline Hill) အတွက် ဒီဇိုင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ သူသည် Palazzo Farnese ၏ အပေါ်ထပ်နှင့် ရှေးဟောင်း ရောမ ရေချိုးရုံတစ်ခု၏ ခုံးခုံးပုံစံ အတွင်းပိုင်းကို ပြောင်းလဲဖန်တီးထားသည့် Church of Santa Maria degli Angeli ၏ အတွင်းပိုင်းတို့ကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ အခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများတွင် San Giovanni dei Fiorentini၊ Basilica di Santa Maria Maggiore ရှိ Sforza Chapel (Capella Sforza) နှင့် Porta Pia တို့ ပါဝင်သည်။

စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်း၊ ၁၅၄၆–၁၅၆၄

       The Last Judgment ပန်းချီကားကို ရေးဆွဲနေဆဲဖြစ်သော်လည်း၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဗာတီကန် (Vatican) အတွက် နောက်ထပ် အပ်နှံမှုတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ရောမမြို့၏ အရေးအပါဆုံး သူတော်စင်နှစ်ပါး၏ ဘဝတွင် သိသာထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များဖြစ်သည့် စိန့်ပေါလ်၏ ဘာသာပြောင်းခြင်း (Conversion of Saint Paul) နှင့် စိန့်ပီတာကို လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်ခြင်း (Crucifixion of Saint Peter) တို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် Cappella Paolina ရှိ ကြီးမားသော နံရံဆေးရေးပန်းချီကား နှစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲရန်ဖြစ်သည်။ The Last Judgment ကဲ့သို့ပင်၊ ဤလက်ရာနှစ်ခုစလုံးသည် လူပုံသဏ္ဍာန် အမြောက်အမြား ပါဝင်သည့် ရှုပ်ထွေးသော ဖွဲ့စည်းပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ၁၅၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဂျော်ဂျီယို ဗာဆာရီ သည် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအပါအဝင် သူ၏ Vita ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

      ၁၅၄၆ ခုနှစ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ရောမမြို့ရှိ စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်း၏ ဗိသုကာအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၄ ရာစုက ကွန်စတန်တိုင်း ဘုရားကျောင်း (Constantinian basilica) ကို အစားထိုးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် နှစ်ငါးဆယ်ကြာ အကောင်အထည်ဖော်နေခဲ့ပြီး ၁၅၀၆ ခုနှစ်တွင် ဘရာမန်တီ ၏ အစီအစဉ်များအတိုင်း အုတ်မြစ်များ ချထားပြီးဖြစ်သည်။ ဆက်ခံသော ဗိသုကာပညာရှင်များသည် ၎င်းအပေါ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသော်လည်း တိုးတက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အဆိုပါ ပရောဂျက်ကို တာဝန်ယူရန် ဆွဲဆောင်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ဘရာမန်တီ ၏ အယူအဆများဆီသို့ ပြန်သွားခဲ့ပြီး အလယ်ဗဟိုကို အခြေခံသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခုအတွက် သူ၏ စိတ်ကူးများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေကာ အဆောက်အအုံကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရရော အမြင်အာရုံပိုင်းအရပါ ခိုင်ခံ့စေခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်ပြီးမှသာ ပြီးစီးခဲ့သည့် ခေါင်းလောင်းပုံအမိုး (dome) ကို ဘန်နစ္စတာ ဖလက်ချာ (Banister Fletcher) က "ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆုံးသော ဖန်တီးမှု" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

       စိန့်ပီတာ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ တိုးတက်နေစဉ်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ခေါင်းလောင်းပုံအမိုး မပြီးစီးမီ ကွယ်လွန်သွားမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ခေါင်းလောင်းပုံအမိုး၏ အောက်ပိုင်းဖြစ်သော အထောက်အကူပြု ကွင်း (supporting ring) ကို စတင်တည်ဆောက်ပြီးသည်နှင့် ဒီဇိုင်းကို အပြီးသတ်ရန်မှာ မလွဲမသွေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ

ယုံကြည်မှု

      မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် ယုံကြည်မှု ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသော ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသည့် ကက်သလစ်ဘာသာဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရာဖေးလ် (Raphael) နှင့်အတူ သူသည် လောကီဆိုင်ရာ ဖရန်စစ္စကန် အသင်း (Secular Franciscan Order) တွင် စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။

      သူ၏ ကဗျာများတွင် ကဗျာအမှတ် ၂၈၅ (၁၅၅၄ တွင်ရေးသားသည်) ဟုသိကြသည့် ကဗျာမှ အောက်ပါ နိဂုံးချုပ်စာကြောင်းများ ပါဝင်သည်: "ပန်းချီဆွဲခြင်းဖြစ်စေ၊ ပန်းပုထုလုပ်ခြင်းဖြစ်စေ ကျွန်တော့်ဝိညာဉ်ကို ထပ်ပြီး မငြိမ်သက်စေနိုင်တော့ဘူး၊ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ကို လွှမ်းခြုံဖို့အတွက် လက်ဝါးကပ်တိုင်ပေါ်မှာ သူ့လက်မောင်းတွေကို ဖွင့်ထားပေးတဲ့ အဲဒီ မြင့်မြတ်တဲ့အချစ်ဆီကိုပဲ လှည့်သွားပါပြီ။"

ကိုယ်ပိုင် အလေ့အကျင့်များ

      မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် သူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝတွင် ချင့်ချိန်တတ်သူဖြစ်ပြီး သူ၏တပည့် အက်စကာနီယို ကွန်ဒီဗီ (Ascanio Condivi) အား ဤသို့ တစ်ခါက ပြောဖူးသည်: "ကျွန်တော် ဘယ်လောက်ပဲ ချမ်းသာခဲ့ပါစေ၊ ကျွန်တော်ဟာ အမြဲတမ်း ဆင်းရဲသားတစ်ယောက်လိုပဲ နေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။" မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဘဏ်စာရင်းများနှင့် ဝယ်ယူမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းအများအပြားအရ သူ၏ အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုသည် ရွှေဒင်္ဂါး (gold ducats) ၅၀,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ ယင်းမှာ သူ၏ခေတ်ကာလက မင်းသားများနှင့် မြို့စားကြီးများစွာထက် ပိုများသည်။ သူသည် အစားအသောက်နှင့် သောက်စရာများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ "ပျော်ရွှင်မှုအတွက်ထက် လိုအပ်ချက်ကြောင့် ပို၍စားသည်" ဟု ကွန်ဒီဗီ က ဆိုပြီး "အဝတ်အစားများနှင့်... ဘွတ်ဖိနပ်များကို မချွတ်ဘဲ အိပ်လေ့ရှိသည်" ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးဆရာ ပါအိုလို ဂျိုဗီယို (Paolo Giovio) က "သူ့သဘာဝက အရမ်းကြမ်းတမ်းပြီး ရိုင်းစိုင်းလွန်းလို့ သူ့ရဲ့ အိမ်တွင်းအလေ့အထတွေက မယုံနိုင်လောက်အောင် ညစ်ပတ်နေပြီး သူ့နောက်ကို လိုက်မယ့် တပည့်တွေကိုတောင် နောင်လာနောက်သားတွေ လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတယ်" ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း၊ ဤအရာက သူ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိမည်မဟုတ်ပေ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် သဘာဝအားဖြင့် အထီးကျန်ပြီး လွမ်းဆွေးတတ်သူ၊ bizzarro e fantastico (ထူးဆန်းပြီး စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သူ)၊ "လူတွေရဲ့ အပေါင်းအသင်းကနေ သူ့ကိုယ်သူ ဆုတ်ခွာနေသူ" ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဆက်ဆံရေးများနှင့် ကဗျာများ

မိန်းမတစ်ယောက်ကို ချစ်ရတာ ကွာခြားတယ်။

ပညာရှိပြီး ယောက်ျားပီသတဲ့ ချစ်သူတစ်ယောက်ရဲ့ ဒုက္ခအတွက် သိပ်တော့မရှိပါဘူး။

— ဂျွန် ဖရက်ဒရစ် နင်မ်စ် (John Frederick Nims) ၏ မီခဲလ်အန်ဂျလို ကဗျာ ဘာသာပြန်ဆိုချက်

       မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဆောနတ် (sonnets - ၁၄ ကြောင်းကဗျာ) နှင့် မက်ဒရီဂယ်လ် (madrigals - အချစ်ကဗျာတို) သုံးရာကျော်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ အပုဒ်ခြောက်ဆယ်ခန့်ကို အမျိုးသားများထံသို့ ရည်ရွယ်ရေးသားထားပြီး ယင်းသည် "အမျိုးသားတစ်ဦးမှ အခြားအမျိုးသားတစ်ဦးထံသို့ ရေးသားသော ပထမဆုံး အရေးပါသည့် ခေတ်သစ် အချစ်ကဗျာစုစည်းမှု" ဖြစ်သည်။

နက်ရှိုင်းသော ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကို ဖော်ပြသည့် အရှည်ဆုံး ကဗျာတွဲကို ၁၅၃၂ ခုနှစ်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်တွင် ပထမဆုံး တွေ့ဆုံခဲ့သော အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ရောမ မှူးမတ်မျိုးနွယ် လူငယ် တိုမာဆို ဒီ ကာဗာလီးရီ (Tommaso dei Cavalieri) (ခန့်မှန်း ၁၅၀၉-၁၅၈၇) ထံသို့ ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗาဆာရီ က သူ၏ Lives of the Artists တွင် ဤသို့ မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်: "ဒါပေမဲ့ သူက တခြားဘယ်သူတွေထက်မဆို ပိုချစ်တာကတော့ ရောမလူကုံထံ M. Tommaso de' Cavalieri ပါပဲ၊ [မီခဲလ်အန်ဂျလို] က အဲဒီလူငယ်လေး ပန်းချီဆွဲတတ်လာစေဖို့အတွက် ဘုရားသခင်ဖန်ဆင်းထားသလို လှပတဲ့ ခေါင်းတွေကို အနက်နဲ့ အနီရောင် မြေဖြူတွေနဲ့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ပုံကြမ်းများစွာကို ရေးဆွဲပေးခဲ့တယ်၊ သူဟာ လူငယ်လေးဖြစ်ပြီး ဒီအနုပညာတွေကို အရမ်းစိတ်ဝင်စားတဲ့သူပါ။ ပြီးတော့ သူ့အတွက် ဂျိုးဗ် (Jove) ရဲ့ လင်းယုန်ငှက်က ကောင်းကင်ဘုံကို ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့ ဂန်နီမိဒ် (Ganymede)၊ သူ့နှလုံးသားကို စားသောက်နေတဲ့ လင်းတနဲ့အတူ တီတီးယပ်စ် (Tityus)၊ ဖေသွန် (Phaëthon) နဲ့အတူ ပို (Po) မြစ်ထဲကို ကျသွားတဲ့ နေမင်းရဲ့ ရထားလုံး၊ နဲ့ ကလေးတွေရဲ့ ဘက်ခန်နယ် (Bacchanal - အရက်သောက်ပြွဲ) ပုံတွေကို ဆွဲပေးခဲ့တယ်၊ အဲဒါတွေအားလုံးက သူ့ဟာသူ အလွန်ရှားပါးတဲ့ အရာတွေဖြစ်ပြီး အရင်က တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးတဲ့ ပုံကြမ်းတွေပါ။" အချို့သော ပညာရှင်များက မီခဲလ်အန်ဂျလိုနှင့် ကာဗာလီးရီ အကြား ဆက်ဆံရေးကို ပလေတိုနစ် (platonic - ရမ္မက်ကင်းသော) သူငယ်ချင်းဆက်ဆံရေးအဖြစ် လျှော့ချပြောဆိုကြသည်။ ကာဗာလီးရီ ထံသို့ ရေးသားသော ကဗျာများသည် အမျိုးသားတစ်ဦးမှ အခြားအမျိုးသားတစ်ဦးထံသို့ ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားသော ပထမဆုံး ကြီးမားသည့် ကဗျာတွဲဖြစ်သည်; ၎င်းတို့သည် ရှိတ်စပီးယား (Shakespeare) က လူငယ်လေးထံသို့ ရေးသားသော ဆောနတ် ကဗျာများထက် နှစ် ၅၀ ပိုစောသည်။

မီးလိုလင်းထိန်နေတဲ့ အေးစက်တဲ့ မျက်နှာတစ်ခုကို ကျွန်တော် ခံစားရတယ်

အဲဒါက ကျွန်တော့်ကို အဝေးကနေ လောင်ကျွမ်းစေပြီး သူ့ကိုယ်သူ ရေခဲလို အေးစက်နေအောင် ထားတယ်;

သဏ္ဍာန်ကျတဲ့ လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကို ပြည့်သွားအောင် လုပ်ပေးမယ့် ခွန်အားတစ်ခုကို ကျွန်တော် ခံစားရတယ်

လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ ဟန်ချက်ညီမှုတိုင်းကို လှုပ်ရှားစေတယ်။

— မိုက်ကယ် ဆူလီဗန် (Michael Sullivan) ၏ မီခဲလ်အန်ဂျလို ကဗျာ ဘာသာပြန်ဆိုချက်

       ကာဗာလီးရီ က ဤသို့ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်: "ခင်ဗျားရဲ့ အချစ်ကို ပြန်လည်ပေးဆပ်ဖို့ ကျွန်တော် ကျိန်ဆိုပါတယ်။ ယောက်ျားတစ်ယောက်ကို ခင်ဗျားကိုချစ်သလောက် ဘယ်တော့မှ မချစ်ခဲ့ဖူးဘူး၊ ခင်ဗျားရဲ့ သူငယ်ချင်းဖြစ်မှုကို လိုချင်သလောက် တခြား ဘယ်သူ့ရဲ့ သူငယ်ချင်းဖြစ်မှုကိုမှ ဘယ်တော့မှ မလိုလားခဲ့ဘူး။" ကาဗာလီးရီ သည် မီခဲလ်အန်ဂျလို ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သူ့အပေါ် သစ္စာရှိစွာ ဆက်ကပ်မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။

၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဆက်ချီနို ဒီ ဘရက်ချီ (Cecchino dei Bracci) နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် သူ ကွယ်လွန်သွားသောအခါ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် နာရေးကဗျာတို (funeral epigrams) ၄၈ ပုဒ်ကို ရေးသားရန် စေ့ဆော်မှုရရှိခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ အချစ်ခံရသူများ၊ နှင့် သူ၏ကဗျာများ၏ အကြောင်းအရာဖြစ်သူ အချို့က သူ့အပေါ် အခွင့်ကောင်းယူခဲ့ကြသည်: မော်ဒယ် ဖီဘို ဒီ ပိုဂျီယို (Febo di Poggio) သည် အချစ်ကဗျာတစ်ပုဒ်အတွက် အပြန်အလှန်အနေဖြင့် ငွေတောင်းခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယမော်ဒယ်ဖြစ်သော ဂီရာဒို ပယ်ရီနီ (Gherardo Perini) သည် သူ့ထံမှ ရှက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ ခိုးယူခဲ့သည်။

       ကဗျာများ၏ သဘာဝသည် နှောင်းလူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိမှု၏ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ တူ၏သား (grandnephew) မီခဲလ်အန်ဂျလို ဘူအိုနာရော့တီ သေး ယန်းဂါး (Michelangelo Buonarroti the Younger) သည် ကဗျာများကို ၁၆၂၃ ခုနှစ်တွင် နာမ်စားများ၏ လိင်ကို ပြောင်းလဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်; သူသည် စကားလုံးများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် သို့မဟုတ် အချို့သောအခြေအနေများတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ကဗျာများကို တင်စားချက်အရနှင့် ဒဿနိကဗေဒအရ ဖတ်ရှုသင့်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့ပြီး ယင်းစီရင်ချက်ကို အချို့သော ခေတ်သစ် ပညာရှင်များက ယနေ့တိုင် ထပ်မံပြောဆိုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အန်သိုနီ ဟิวချ်စ် (Anthony Hughes) က မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ တက်ကြွမှုရှိမရှိကို သိရှိရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုသည် အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများဆီသို့ ပိုမိုယိမ်းယိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရခြင်းမှာ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသော်လည်း မီခဲလ်အန်ဂျလိုက ကာဗာလီးရီ ထံသို့ ရေးသားခဲ့သော စာများနှင့် ကဗျာများကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လိုအင်ဆန္ဒများ၏ ဖော်ပြချက်များအဖြစ် ယူဆ၍မရနိုင်ဘဲ အီတလီ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် ယဉ်ကျေးမှု၏ တကယ့်အခြေအနေများအောက်တွင် နားလည်သင့်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုသည်။

      သို့သော် ဂျွန် အက်ဒင်တန် ဆီမွန်ဒ်စ် (John Addington Symonds) က မူရင်းလိင်များကို ပြန်လည်ထားရှိ၍ ကဗျာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီးကတည်းက၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ကဗျာများကို ၎င်းတို့၏ မျက်နှာပြင်တန်ဖိုးအတိုင်း ဆိုလိုသည်မှာ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက်များနှင့် လူငယ်များအပေါ် သူ၏နှစ်သက်မှုကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု နားလည်သင့်ကြောင်း ပိုမိုလက်ခံလာကြသည်။

      ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၅၃၆ သို့မဟုတ် ၁၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ရောမ၌ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အသက်လေးဆယ်နှောင်းပိုင်းတွင်ရှိသော ကဗျာဆရာမနှင့် မြင့်မြတ်သော မုဆိုးမ ဗစ်တိုရီယာ ကိုလွန်နာ နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အချင်းချင်းအတွက် ဆောနတ် များ ရေးသားခဲ့ကြပြီး သူမကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပုံမှန် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤဆောနတ်များမှာ အများအားဖြင့် ၎င်းတို့အာရုံစိုက်နေသော ဝိညာဉ်ရေးရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ သူ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ အမျိုးသားများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကို လျှော့ချပြောဆိုရန် အာရုံစိုက်နေခဲ့သော ကွန်ဒီဗီ က မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဘဝတွင် သူ၏ တစ်ခုတည်းသော နောင်တမှာ ထိုမုဆိုးမ၏ လက်ကို နမ်းခဲ့သကဲ့သို့ သူမ၏ မျက်နှာကို မနမ်းခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲရေးသားခဲ့သည်။

အခြားအနုပညာရှင်များနှင့် ရန်ငြိုးများ

      ၁၅၄၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းက စာတစ်စောင်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုက သူနှင့် ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ အကြား တင်းမာမှုများသည် ဘရာမန်တီ နှင့် ရာဖေးလ် တို့၏ မနာလိုမှုကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အပြစ်တင်ခဲ့ပြီး ရာဖေးလ် နှင့် ပတ်သက်၍ "အနုပညာမှာ သူရထားသမျှအားလုံး ငါ့ဆီက ရခဲ့တာ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဂျီယန် ပါအိုလို လိုမက်ဇို (Gian Paolo Lomazzo) ၏ အဆိုအရ မီခဲလ်အန်ဂျလိုနှင့် ရာဖေးလ် တို့သည် တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်: ပထမလူ (မီခဲလ်အန်ဂျလို) မှာ တစ်ယောက်တည်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယလူ (ရာဖေးလ်) မှာ အခြားလူများစွာနှင့်အတူ ရှိနေသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုက သူသည် ထိုမျှလူအုပ်ကြီးနှင့် ရဲချုပ်ကို တွေ့လိုက်ရသလို ထင်မိကြောင်း မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပြီး ရာဖေးလ် က ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် သူတို့သည် တစ်ယောက်တည်း လမ်းလျှောက်လေ့ရှိသောကြောင့် အာဏာသားတစ်ဦးနှင့် တွေ့လိုက်ရသလို ထင်မိကြောင်း ပြောခဲ့သည်။

မက်ဒေါနား (Madonna) နှင့် ကလေးငယ်

      The Madonna of the Stairs သည် စကျင်ကျောက်ဖြင့်ထုလုပ်ထားသော မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ အစောဆုံး သိရှိရသည့် လက်ရာဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၅ ရာစု အစောပိုင်းမှ မာစတာ ပန်းပုဆရာဖြစ်သူ ဒိုနာတဲလို နှင့် ဒက်ဆီဒယ်ရီယို ဒါ ဆက်တီညာနို (Desiderio da Settignano) ကဲ့သို့သော အခြားသူများ မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည့် နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်သော တိမ်သော ဖောင်းကြွရုပ် (shallow relief) ဖြင့် ထွင်းထုထားသည်။ မက်ဒေါနား ကို တိမ်သော ဖောင်းကြွရုပ်အတွက် အလွယ်ကူဆုံး ရှုထောင့်ဖြစ်သည့် ဘေးစောင်းအနေအထားဖြင့် ပြသထားသော်လည်း၊ ကလေးငယ်မှာ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ လက်ရာလက္ခဏာ ဖြစ်လာမည့် လိမ်ယှက်နေသော လှုပ်ရှားမှုကို ပြသနေသည်။ ၁၅၀၂ ခုနှစ်က Taddei Tondo တွင် ခရစ်တော်ကလေးငယ်သည် လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်ခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သော ငှက် (Bullfinch) ကို ကြောက်ရွံ့နေပုံကို ပြသထားသည်။ ကလေးငယ်၏ သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသော ပုံစံကို နောက်ပိုင်းတွင် ရာဖေးလ် က Bridgewater Madonna တွင် အတုယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဖန်တီးခဲ့သော Madonna of Bruges သည် သားဖြစ်သူကို ဂုဏ်ယူစွာဖြင့် ပြသနေသည့် အပျိုစင် မာရီယာ ကို ပုံဖော်ထားသော အခြားရုပ်တုများနှင့် မတူပေ။ ဤတွင် ခရစ်တော်ကလေးငယ်သည် မိခင်ဖြစ်သူ၏ ဆုပ်ကိုင်ထားသော လက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ခံထားရသော်လည်း လောကကြီးထဲသို့ ထွက်ခွာတော့မည့်ဆဲဆဲ ဖြစ်နေသည်။ သန့်ရှင်းသော မိသားစုကို ပုံဖော်ထားသည့် Doni Tondo သည် ယခင်လက်ရာ သုံးခုစလုံး၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်: နောက်ခံရှိ လူရုပ်တန်း (frieze) သည် အနိမ့် ဖောင်းကြွရုပ် (low-relief) နှင့်တူပြီး၊ စက်ဝိုင်းပုံစံနှင့် တက်ကြွသော ပုံစံများသည် Taddeo Tondo ကို ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။ Madonna of Bruges တွင် တွေ့ရသည့် လိမ်ယှက်နေသော လှုပ်ရှားမှုကို ပန်းချီကားတွင် ပိုမိုသိသာစေသည်။ ဤပန်းချီကားသည် စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း၏ မျက်နှာကြက်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလို အသုံးပြုမည့် ပုံစံများ၊ လှုပ်ရှားမှုနှင့် အရောင်တို့ကို ကြိုတင်အချက်ပြနေသည်။

အမျိုးသား ပုံသဏ္ဍာန်

      ဒူးထောက်နေသော ကောင်းကင်တမန် (Angel) သည် အစောပိုင်းလက်ရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘိုလော့ဂ်နာ ရှိ စိန့်ဒိုမီနစ် အား ရည်စူးတည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်းရှိ Arca di San Domenico အတွက် ကြီးမားသော အလှဆင်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မီခဲလ်အန်ဂျလို ဖန်တီးခဲ့သော လက်ရာအများအပြားထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် နီကိုလာ ပီဆာနို (Nicola Pisano) မှစတင်၍ အခြားအနုပညာရှင် အများအပြားက ဤအစီအစဉ်အပေါ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပါ ပရောဂျက်ကို နီကိုလို ဒယ်အာကာ (Niccolò dell'Arca) က စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ နီကိုလို ထုလုပ်ထားသည့် ဖယောင်းတိုင်ကိုင်ထားသော ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါး နေရာချထားပြီးဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်တမန် နှစ်ပါးသည် တစ်စုံဖြစ်သော်လည်း လက်ရာနှစ်ခုကြားတွင် ကြီးမားသော ခြားနားချက်ရှိသည်၊ တစ်ခုမှာ အရေးအကြောင်းများ နက်ရှိုင်းစွာပါရှိသော ဂေါသစ် (Gothic) ဝတ်ရုံများ ဝတ်ဆင်ထားပြီး လွင့်ဝဲနေသော ဆံပင်များနှင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ကလေးတစ်ဦးကို ပုံဖော်ထားပြီး၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ လက်ရာမှာမူ ဂန္ထဝင်စတိုင် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ထားကာ လင်းယုန်တောင်ပံများပါရှိသည့် တောင့်တင်းပြီး ကြွက်သားများရှိသော လူငယ်တစ်ဦးကို ပုံဖော်ထားသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ကောင်းကင်တမန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အရာအားလုံးသည် တက်ကြွနေသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဘက်ချပ်စ် (Bacchus) သည် လူငယ် စပျစ်ရည်နတ်ဘုရား ဖြစ်သည့် သီးခြားအကြောင်းအရာဖြင့် အပ်နှံခံရသော လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပန်းပုတွင် စပျစ်နွယ်ခွေ၊ စပျစ်ရည်ခွက်နှင့် သမင်ပေါက်လေးစသည့် ရိုးရာအင်္ဂါရပ်များ အားလုံးပါဝင်သော်လည်း မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အကြောင်းအရာထဲသို့ လက်တွေ့ဘဝ၏ အငွေ့အသက်ကို သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး မှုန်ဝါးနေသော မျက်လုံးများ၊ ဖောင်းကားနေသော ဆီးအိမ်နှင့် သူ၏ ခြေထောက်များပေါ်တွင် မခိုင်မမြဲဖြစ်နေကြောင်း အကြံပြုထားသည့် ရပ်ဟန်တို့ဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ အဆိုပါလက်ရာသည် ဂန္ထဝင်ပန်းပုများမှ ရှင်းလင်းစွာ စေ့ဆော်မှုရရှိထားသော်လည်း ၎င်း၏ လှည့်ပတ်နေသော လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပြင်းထန်သော သုံးဖက်မြင် အရည်အသွေးတို့အတွက် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြည့်ရှုသူအား ၎င်းကို ရှုထောင့်ပေါင်းစုံမှ ကြည့်ရှုရန် အားပေးသည်။

      Dying Slave ဟုခေါ်သော လက်ရာတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ထင်ရှားသော contrapposto (ကိုယ်ဟန်ပြောင်းလဲမှု) ပါရှိသည့် လူပုံသဏ္ဍာန်ကို အသုံးပြုကာ လူသား၏ တိကျသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည့် အိပ်ရာမှနိုးလာခြင်းကို အကြံပြုထားသည်။ Rebellious Slave နှင့်အတူ ၎င်းသည် ယခု လူးဗရ်ပြတိုက်တွင်ရှိသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ ၏ ဂူဗိမာန်အတွက် ပန်းပုဆရာက နီးပါးပြီးစီးလုနီးပါး အခြေအနေသို့ ရောက်အောင် ထုလုပ်ခဲ့သည့် အစောပိုင်း ရုပ်တုနှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤလက်ရာနှစ်ခုသည် လူးဗရ်ပြတိုက်တွင် ၎င်းတို့ကို လေ့လာခဲ့သော ရိုဒင် (Rodin) မှတစ်ဆင့် နောက်ပိုင်း ပန်းပုများအပေါ် နက်ရှိုင်းသော လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ Atlas Slave သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၏ ဂူဗိမာန်အတွက် နောက်ပိုင်း ရုပ်တုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ The Captives (အကျဉ်းသားများ) ဟု စုပေါင်းလူသိများသော အဆိုပါလက်ရာများတစ်ခုစီသည် ရုပ်ပုံက သူမြုပ်နေသည့် ကျောက်တုံး၏ အနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်မြောက်ရန် ရုန်းကန်နေရသကဲ့သို့ ပြသထားသည်။ အဆိုပါလက်ရာများသည် မီခဲလ်အန်ဂျလို အသုံးပြုခဲ့သော ပန်းပုနည်းစနစ်များနှင့် ကျောက်တုံးအတွင်း၌ သူမြင်တွေ့ရသည်များကို ဖော်ထုတ်သည့် သူ၏နည်းလမ်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ထူးခြားသော သိမြင်နားလည်မှုကို ပေးစွမ်းသည်။

စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်

       စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်ကို ၁၅၀၈ နှင့် ၁၅၁၂ ခုနှစ်အကြားတွင် ပန်းချီဆွဲခဲ့သည်။ မျက်နှာကြက်သည် ဘုရားကျောင်း၏ ပြတင်းပေါက်များကြားမှ တက်လာသည့် တြိဂံပုံ အမိုးအောက်ခြေ တိုင်ထိပ်များ (pendentives) ဆယ့်နှစ်ခုက ထောက်မထားသော ပြားချပ်သည့် ခုံးခုံးပုံစံ (flattened barrel vault) ဖြစ်သည်။ ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ စိတ်ကူးထားသည့်အတိုင်း အပ်နှံမှုမှာ တိုင်ထိပ်များပေါ်တွင် တမန်တော် ဆယ့်နှစ်ပါး၏ ပုံများကို အလှဆင်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုအလုပ်ကို လက်ခံရန် ဝန်လေးနေခဲ့သော မီခဲလ်အန်ဂျလိုက ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအား ပုံဖွဲ့စည်းမှုတွင် သူ့ကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေးရန် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ရလဒ်ဖြစ်သော အလှဆင်ခြင်း အစီအစဉ်သည် သူ၏ ခေတ်ပြိုင်များကို အံ့အားသင့်စေခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ အခြားအနုပညာရှင်များကို စေ့ဆော်မှုပေးခဲ့သည်။ အစီအစဉ်မှာ ဗိသုကာပုံစံ ဘောင်တစ်ခုအတွင်း ထည့်သွင်းထားသော ကမ္ဘာဦးကျမ်းမှ အဖြစ်အပျက်များကို သရုပ်ဖော်သည့် ပန်းချီကား ကိုးခုဖြစ်သည်။ တိုင်ထိပ်များပေါ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် အဆိုပြုထားသော တမန်တော်များအစား မေရှိယ (Messiah) ကြွလာမည့်အကြောင်း ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သော ပရောဖက်များနှင့် စစ်ဗစ် (Sibyls) များကို အစားထိုးခဲ့သည်။

      မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ဇာတ်ကြောင်းထဲမှ နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များဖြင့် ပန်းချီစတင်ဆွဲခဲ့ပြီး၊ ပန်းချီကားများတွင် နေရာဒေသဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်အလက်များနှင့် လူအုပ်စုများ ပါဝင်ကာ၊ Drunkenness of Noah သည် ဤအုပ်စု၏ ပထမဆုံးဖြစ်သည်။ ကနဦး ငြမ်းများကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ရေးဆွဲခဲ့သော နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများတွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လူပုံသဏ္ဍာန်များကို ပိုမိုကြီးမားအောင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ အလယ်ဗဟို ပုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော The Creation of Adam သည် အနုပညာသမိုင်းတွင် လူသိအများဆုံးနှင့် အများဆုံး ပြန်လည်ကူးယူရေးဆွဲခံရသော လက်ရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Separation of Light from Darkness ကို ပြသထားသော နောက်ဆုံးပန်းချီကားသည် စတိုင်အရ အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်ပြီး တစ်ရက်တည်းဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဖန်ဆင်းရှင်အတွက် မော်ဒယ်အနေဖြင့် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မိမိကိုယ်ကို မျက်နှာကြက်ပန်းချီဆွဲနေသည့် လုပ်ရပ်တွင် ပုံဖော်ထားသည်။

ပိုမိုသေးငယ်သော မြင်ကွင်းများကို ထောက်ကူသူများအဖြစ်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ကောင်းကင်တမန်များ၊ ဉာဏ်ပညာပေးနတ်သမီးများ (muses) သို့မဟုတ် အလှဆင်သက်သက်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုထားသည့် လူငယ်နှစ်ဆယ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုက ၎င်းတို့ကို "ignudi" ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ဖော်ပြထားသော ရုပ်ပုံကို အထက်ပါ Separation of Light from Darkness ပုံတွင် ဆက်စပ်၍ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ မျက်နှာကြက်ကို ပန်းချီဆွဲသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မတူညီသော လူပုံသဏ္ဍာန်များအတွက် လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် The Libyan Sibyl ကဲ့သို့သော အချို့မှာ ကျန်ရှိနေသေးကာ မီခဲလ်အန်ဂျလိုက လက်နှင့် ခြေထောက်ကဲ့သို့သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များတွင် ဂရုစိုက်မှုကို သက်သေပြနေသည်။ ဂျေရုဆလင် (Jerusalem) ၏ ပျက်စီးကျဆင်းမှုကို တွေးတောဆင်ခြင်နေသော ပရောဖက် ယေရမိ (Jeremiah) သည် ကိုယ်ပိုင်ပုံတူတစ်ခု ဖြစ်သည်။

လူပုံသဏ္ဍာန် ဖွဲ့စည်းပုံများ

       သူသည် မက်ဒီချီ အကယ်ဒမီ (Medici Academy) နှင့် ဆက်စပ်နေသော လူငယ်တစ်ဦးအဖြစ် ရှိနေစဉ် ဖန်တီးခဲ့သော မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ Battle of the Centaurs ဖောင်းကြွရုပ်သည် ပြင်းထန်သော ရုန်းကန်မှုတစ်ခုတွင် ပါဝင်နေသည့် လူအမြောက်အမြားကို ပြသထားသောကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ရှုပ်ထွေးသော ဖောင်းကြွရုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ရှုပ်ထွေးသည့် လူပုံများ ရှုပ်ထွေးနေမှုသည် ဖလောရင့်စ် အနုပညာတွင် ရှားပါးပြီး၊ ယင်းကို အများအားဖြင့် သန့်ရှင်းသူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်း (Massacre of the Innocents) သို့မဟုတ် ငရဲဘုံ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ (Torments of Hell) ကို ပြသထားသော ပုံများတွင်သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ လူအချို့မှာ ရဲရင့်စွာ ထွက်ပေါ်နေသည့် ဖောင်းကြွရုပ် ကိုင်တွယ်ပုံသည် လိုရန်ဇို မက်ဒီချီ ၏ စုဆောင်းမှုမှ ရောမ ကျောက်ခေါင်းတလား ဖောင်းကြွရုပ်များ၊ နီကိုလာ (Nicola) နှင့် ဂျိုဗန်နီ ပီဆာနို (Giovanni Pisano) တို့ ဖန်တီးခဲ့သည့် အလားတူ စကျင်ကျောက်ပြားများ၊ နှင့် ဂီဘာတီ ၏ နှစ်ခြင်းခံကျောင်း တံခါးများ (Baptistry Doors) ပေါ်ရှိ ပုံဖော်ဖွဲ့စည်းမှုများနှင့် မီခဲလ်အန်ဂျလို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုကို ညွှန်ပြနေနိုင်သည်။

      Battle of Cascina ၏ ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုလုံးကို မိတ္တူများမှတစ်ဆင့်သာ သိရှိရသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗာဆာရီ ၏ အဆိုအရ မူရင်းကာတွန်းကား (မူကြမ်း) ကို အလွန်လေးစားအားကျခဲ့ကြသဖြင့် ယိုယွင်းပျက်စီးသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် အပိုင်းပိုင်းဖြစ်သွားခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ချဉ်းကပ်လာသော ရန်သူဆီသို့ လှည့်ကာ တိုက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေစဉ်၊ ကိုယ်ဟန်အမျိုးမျိုးနှင့် ကျောဘက်မှ မြင်ရသူအများအပြားပါဝင်သည့် လူပုံများ၏ စွမ်းအင်နှင့် ကွဲပြားစုံလင်မှုတို့တွင် အစောပိုင်း ဖောင်းကြွရုပ်ကို ထင်ဟပ်နေသည်။

The Last Judgment တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ရောမမြို့ Santi Apostoli ရှိ မီလော့ဇို ဒါ ဖော်လီ (Melozzo da Forlì) ၏ နံရံဆေးရေးပန်းချီမှ စေ့ဆော်မှုရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မီလော့ဇို သည် လူများကို ကောင်းကင်တွင် မျောလွင့်နေသကဲ့သို့ မတူညီသော ထောင့်များမှနေ၍ အောက်မှ မြင်ရသည့်အတိုင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။ မီလော့ဇို ၏ လေတိုက်၍ လွင့်ဝဲနေသော ဝတ်ရုံနှင့် ခမ်းနားသော ခရစ်တော်ပုံသည် အန်ဒရီယာ မန်တက်ဂနာ (Andrea Mantegna) အသုံးပြုခဲ့သည့် လူပုံသဏ္ဍာန်ကို ရှုထောင့်ကျုံ့ခြင်း (foreshortening) အတိုင်းအတာတစ်ခုကို ပြသနေသော်လည်း၊ ဖလောရင့်စ် ပန်းချီဆရာများ၏ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် အတွေ့ရများသော အရာတော့ မဟုတ်ပေ。 The Last Judgment တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ကောင်းကင်သို့ တက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ပြုတ်ကျပြီး ဆွဲချခံရခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များတွင် လူများကို ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ သရုပ်ဖော်ရန် အခွင့်အရေး ရရှိခဲ့သည်။

Pauline Chapel ၏ နံရံဆေးရေးပန်းချီ နှစ်ခုဖြစ်သည့် The Crucifixion of St. Peter နှင့် The Conversion of Saul တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ရှုပ်ထွေးသော ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြရန် လူအုပ်စုအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ Crucifixion of Peter တွင် စစ်သားများသည် လူအမျိုးမျိုးက ကြည့်ရှုပြီး အဖြစ်အပျက်များကို ဆွေးနွေးနေစဉ် တိုင်တွင်းတူးခြင်းနှင့် လက်ဝါးကပ်တိုင် ထောင်ခြင်းစသည့် ၎င်းတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်များတွင် အလုပ်ရှုပ်နေကြသည်။ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်နေသော အမျိုးသမီးတစ်စုသည် ရှေ့တန်းတွင် စုဝေးနေကြပြီး အခြားခရစ်ယာန်တစ်စုကိုမူ အရပ်ရှည်ရှည် အမျိုးသားတစ်ဦးက အဖြစ်အပျက်များကို သက်သေအဖြစ် ကြည့်ရှုရန် ဦးဆောင်ခေါ်လာသည်။ ရှေ့တန်း ညာဘက်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် စိတ်ပျက်အားငယ်နေသော မျက်နှာအမူအရာဖြင့် ပန်းချီကားထဲမှ လမ်းလျှောက်ထွက်သွားသည်။

ဗိသုကာပညာ

      မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဗိသုကာဆိုင်ရာ အပ်နှံမှုများတွင် အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့သည့် အရာအချို့ ပါဝင်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မီခဲလ်အန်ဂျလို သစ်သားပုံစံငယ်တစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် အကြမ်းထည် အုတ်များဖြင့် မပြီးဆုံးသေးသည့် ဖလောရင့်စ်ရှိ ဘရူနယ်လက်ချီ ၏ Church of San Lorenzo မျက်နှာစာ ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားကျောင်းမှာပင် ဂျူလီယို ဒီ မက်ဒီချီ (Giulio de' Medici) (နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် ၇) က သူ့အား Medici Chapel နှင့် ဂျူလီယာနို နှင့် လိုရန်ဇို မက်ဒီချီ တို့၏ ဂူဗိမာန်များကို ဒီဇိုင်းဆွဲရန် အပ်နှံခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကလီးမင့် သည် Laurentian Library ကိုလည်း အပ်နှံခဲ့ပြီး၊ ယင်းအတွက် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် နံရံချိုင့်ခွက်များအတွင်း ထည့်သွင်းထားသော တိုင်များပါရှိသည့် ထူးခြားသော အဝင်ခန်းမနှင့် ချော်ရည်စီးကြောင်းကဲ့သို့ စာကြည့်တိုက်ထဲမှ စီးဆင်းလာပုံရသော လှေကားတစ်ခုကိုလည်း ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ကာ နီကိုလော့စ် ပဗ်စနာ (Nikolaus Pevsner) ၏ အဆိုအရ "...၎င်း၏ အမြင့်မားဆုံးသော ဗိသုကာပုံစံဖြင့် မန်နားရစ်ဇင် (Mannerism) ကို ဖော်ပြနေသည်" ဟု ဆိုသည်။

၁၅၄၆ ခုနှစ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် Campidoglio ၏ လမ်းခင်းကျောက်များအတွက် အလွန်ရှုပ်ထွေးသော ဘဲဥပုံ ဒီဇိုင်းကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး Farnese Palace အတွက် အပေါ်ထပ်တစ်ခုကို စတင်ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ ၁၅၄၇ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဘရာမန်တီ ၏ ဒီဇိုင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ဗိသုကာပညာရှင် အများအပြား၏ ကြားခံဒီဇိုင်းများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည့် St Peter's Basilica ကို အပြီးသတ်ရန် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ပိုမိုတက်ကြွပြီး တစ်သားတည်းဖြစ်သော အရာတစ်ခုလုံးကို ဖန်တီးရန် ဒီဇိုင်းကို ရိုးရှင်းစေပြီး ခိုင်ခံ့စေခြင်းဖြင့် အခြေခံပုံစံနှင့် အယူအဆများကို ထိန်းသိမ်းကာ ဘရာမန်တီ ၏ ဒီဇိုင်းဆီသို့ ပြန်သွားခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းက အကြမ်းရေးထွင်းပုံ (engraving) က ခေါင်းလောင်းပုံအမိုးကို ကမ္ဘာခြမ်းဝက်ပုံစံ (hemispherical) ပရိုဖိုင်ရှိသည်ဟု သရုပ်ဖော်ထားသော်လည်း၊ မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ပုံစံငယ်၏ ခေါင်းလောင်းပုံအမိုးမှာ အနည်းငယ် ဘဲဥပုံ (ovoid) ဖြစ်ပြီး ဂျာကိုမို ဒဲလာ ပေါ်တာ (Giacomo della Porta) အပြီးသတ်ခဲ့သည့် နောက်ဆုံးထုတ်ကုန်မှာ ပို၍ပင် ဘဲဥပုံဖြစ်နေသည်။

နောက်ဆုံးနှစ်များ

       သူ၏ အိုမင်းသောအရွယ်တွင်၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် သူ၏ သေတတ်သောသဘာဝ (mortality) အပေါ် တွေးတောဆင်ခြင်နေပုံရသည့် Pietà အများအပြားကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ ၏ ဂူဗိမာန်အတွက် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း မပြီးဆုံးဘဲကျန်ရစ်ခဲ့သည့် Victory ရုပ်တုက ၎င်းတို့၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤအုပ်စုတွင်၊ လူငယ်အောင်နိုင်သူသည် မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ မျက်နှာအသွင်အပြင်များ ပါရှိသော ခေါင်းစွပ်ဝတ်ဆင်ထားသည့် အသက်ကြီးသူတစ်ဦးကို ကျော်လွှားထားသည်။ ဗစ်တိုရီယာ ကိုလွန်နာ ၏ Pietà သည် "လက်ဆောင်ပေးရန် ပုံကြမ်းများ" (presentation drawings) ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိသော အမျိုးအစားဖြစ်သည့် မြေဖြူပုံကြမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနုပညာရှင်တစ်ဦးက လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးနိုင်ကာ ပန်းချီကားတစ်ချပ်အတွက် လေ့လာမှုများ မဟုတ်နိုင်ပေ。 ဤရုပ်ပုံတွင်၊ မာရီယာ ၏ မြှောက်ထားသော လက်မောင်းများနှင့် လက်များသည် သူမ၏ ပရောဖက်ပြုမှုဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍကို ညွှန်ပြနေသည်။ မျက်နှာချင်းဆိုင် အနေအထားသည် ဖလောရင့်စ်ရှိ Basilica of Santa Maria Novella မှ မာဆာချီယို ၏ Holy Trinity နံရံဆေးရေးပန်းချီကို အမှတ်ရစေသည်။ ဖလောရင့်စ် Pietà တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် မိမိကိုယ်ကို တစ်ဖန် ပြန်လည်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယခုတစ်ကြိမ်တွင် ယေရှု၏ ရုပ်အလောင်းကို လက်ဝါးကပ်တိုင်မှနေ၍ သူ၏မိခင် မာရီယာ နှင့် မာရီယာ မက်ဒါလင်း (Mary Magdalene) တို့၏ လက်များဆီသို့ ချပေးနေသည့် အသက်ကြီးနေပြီဖြစ်သော နစ်ကိုဒေးမပ်စ် အဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ယေရှုပုံ၏ ဘယ်ဘက်လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်ကို ရိုက်ခွဲခဲ့သည်။ သူ၏တပည့် တီဘီရီယို ကယ်ကက်နီ (Tiberio Calcagni) က လက်မောင်းကို ပြုပြင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မတပ်ဆင်ဖြစ်ခဲ့သော အစားထိုးခြေထောက်တစ်ခုကို တပ်ဆင်ရန် အပေါက်တစ်ခု ဖောက်ခဲ့သည်။ သူသည် မာရီယာ မက်ဒါလင်း ၏ ပုံကိုလည်း ပြုပြင်ခဲ့သည်။

       မီခဲလ်အန်ဂျလို နောက်ဆုံးအလုပ်လုပ်ခဲ့သော ပန်းပုဖြစ်သည့် (သူမကွယ်လွန်မီ ခြောက်ရက်အလို) Rondanini Pietà ကို မည်သည့်အခါမျှ အပြီးမသတ်နိုင်ခဲ့ပေ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ကျောက်တုံးမလုံလောက်သည်အထိ ယင်းကို ထွင်းထုခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယခင်အလုပ်အဆင့်မှ ခြေထောက်များနှင့် ပြုတ်ထွက်နေသော လက်မောင်းတစ်ခု ကျန်ရှိနေသည်။ ၎င်း ကျန်ရှိနေသည့်အတိုင်း၊ ပန်းပုသည် ၂၀ ရာစု ပန်းပုအယူအဆများနှင့်အညီ စိတ္တဇဆန်သော အရည်အသွေးတစ်ခု ရှိနေသည်။

မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ၁၅၆၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့၊ အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ်တွင် ရောမ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူချစ်မြတ်နိုးသော ဖလောရင့်စ်တွင် မြှုပ်နှံလိုသည့် ဆရာကြီး၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည့်အနေဖြင့် သူ၏ရုပ်အလောင်းကို ရောမမှ ဖလောရင့်စ်သို့ ယူဆောင်ကာ Basilica of Santa Croce တွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ သူ၏ အမွေဆက်ခံသူ လီယိုနာဒို ဘူအိုနာရော့တီ (Lionardo Buonarroti) သည် ဗာဆာရီ အား မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဂူဗိမာန်ကို ဒီဇိုင်းဆွဲပြီး တည်ဆောက်ရန် အပ်နှံခဲ့ရာ၊ ၎င်းသည် စကူဒီ (scudi) ၇၇၀ ကုန်ကျပြီး ပြီးစီးရန် ၁၄ နှစ်ကျော် အချိန်ယူခဲ့ရသည့် ကြီးမားသော ပရောဂျက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂူဗိမာန်အတွက် စကျင်ကျောက်ကို ဖလောရင့်စ်တွင် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအား ဂုဏ်ပြုရန် နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားကိုလည်း စီစဉ်ပေးခဲ့သော တပ်စ်ကာနီ မြို့စား ကိုစီမို ၁ ဒီ မက်ဒီချီ (Cosimo I de' Medici) က ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။

အမွေအနှစ်

            မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီ နှင့် ရာဖေးလ် တို့နှင့်အတူ ဖလောရင့်စ် အထွတ်အထိပ် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသူ သုံးဦးထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အမည်များကို မကြာခဏ အတူတကွ ကိုးကားလေ့ရှိသော်လည်း၊ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လီယိုနာဒိုထက် ၂၃ နှစ် ငယ်ရွယ်ပြီး ရာဖေးလ် ထက် ရှစ်နှစ် ကြီးသည်။ သူ၏ အထီးကျန်ဆန်သော သဘာဝကြောင့် သူသည် အနုပညာရှင် နှစ်ဦးစလုံးနှင့် ပတ်သက်မှု နည်းပါးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ဦးစလုံးထက် နှစ် ၄၀ ကျော် ပိုမိုအသက်ရှည်ခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် ပန်းပုကျောင်းသား အနည်းငယ်သာ လက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် မက်ဒီချီ အကယ်ဒမီတွင် သူ၏ ကျောင်းနေဖက်ဖြစ်ခဲ့သော ဂရာနာချီ ကို အလုပ်ခန့်ခဲ့ပြီး သူသည် စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်ပေါ်ရှိ လက်ထောက်အများအပြားထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မီခဲလ်အန်ဂျလိုသည် လက်ထောက်များကို အဓိကအားဖြင့် မျက်နှာပြင်များ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ဆေးရောင်များကြိတ်ခြင်းကဲ့သို့သော လက်ဖြင့်လုပ်ရသည့် အလုပ်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့ပုံရသည်။ ဤသို့ဖြစ်လင့်ကစား၊ သူ၏ လက်ရာများသည် နောင်လာမည့် မျိုးဆက်များစွာအတွက် ပန်းချီဆရာများ၊ ပန်းပုဆရာများနှင့် 

ဗိသုကာပညာရှင်များအပေါ် ကြီးမားသော လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။

        မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ ဒေးဗစ် သည် အချိန်တိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံးသော ဝတ်လစ်စလစ် ရုပ်တုဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း (၎င်းကို BBC က "ကမ္ဘာ့အကျော်ကြားဆုံး ရုပ်တု" ဟု ခေါ်ဆိုသည်)၊ သူ၏ အခြားလက်ရာအချို့သည် အနုပညာလမ်းကြောင်းအပေါ် ပို၍ပင် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု ရှိကောင်းရှိနိုင်ပေသည်။ Victory၊ Bruges Madonna နှင့် Medici Madonna တို့၏ လိမ်ယှက်နေသော ပုံစံများနှင့် တင်းမာမှုများက ၎င်းတို့ကို မန်နားရစ်စ် (Mannerist) အနုပညာ၏ ရှေ့ပြေးများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျူးလီးယပ်စ် ၂ ၏ ဂူဗိမာန်အတွက် မပြီးဆုံးသေးသော ဧရာမရုပ်တုများသည် ရိုဒင် နှင့် ဟင်နရီ မိုး (Henry Moore) ကဲ့သို့သော ပန်းပုဆရာများအပေါ် နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။

မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ Laurentian Library အဝင်ခန်းမသည် ဂန္ထဝင်ပုံစံများကို ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိပြီး ဖော်ပြနိုင်စွမ်းအားကောင်းသည့် နည်းလမ်းဖြင့် အသုံးပြုထားသော အစောဆုံး အဆောက်အအုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတက်ကြွသော အရည်အသွေးသည် နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်း၏ ဧရာမတိုင်လုံးကြီးများ (giant order)၊ လှိုင်းတွန့်နေသော အမိုးစွန်း (cornice) နှင့် အထက်သို့ တွန်းတင်နေသော ချွန်ထက်သည့် ခေါင်းလောင်းပုံအမိုးတို့ဖြင့် အလယ်ဗဟိုကို အခြေခံထားသော သူ၏ စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်းတွင် ၎င်း၏ အဓိကဖော်ပြချက်ကို တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ စိန့်ပီတာ ၏ ခေါင်းလောင်းပုံအမိုးသည် ရောမရှိ Sant'Andrea della Valle နှင့် လန်ဒန်ရှိ စိန့်ပေါလ် ဘုရားကျောင်း (St Paul's Cathedral) အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ မြို့ပြ ခေါင်းလောင်းပုံအမိုးများ အပါအဝင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဘုရားကျောင်းများ တည်ဆောက်ခြင်းအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။

         မီခဲလ်အန်ဂျလို၏ တိုက်ရိုက်လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော အနုပညာရှင်များတွင် ရာဖေးလ် လည်း ပါဝင်ပြီး သူ၏ School of Athens နှင့် The Expulsion of Heliodorus from the Temple တို့တွင် လူပုံသဏ္ဍာန်ကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကိုင်တွယ်ပုံသည် မီခဲလ်အန်ဂျလိုအပေါ် များစွာ အကြွေးတင်နေကာ Sant'Agostino ရှိ သူ၏ အိုင်ဇာယ (Isaiah) နံရံဆေးရေးပန်းချီသည် အသက်ကြီးသော ဆရာကြီး၏ ပရောဖက်များကို အနီးကပ် အတုခိုးထားသည်။ ပွန်တောမို (Pontormo) ကဲ့သို့သော အခြားအနုပညာရှင်များသည် Last Judgment နှင့် Cappella Paolina ၏ နံရံဆေးရေးပန်းချီများရှိ လိမ်ယှက်နေသော ပုံစံများကို မှီငြမ်းခဲ့ကြသည်။

        စစ္စတင်း ဘုရားကျောင်း မျက်နှာကြက်သည် ၎င်း၏ ဗိသုကာပုံစံများကြောင့်သာမက (နောက်ပိုင်းတွင် ဘာရော့ခ် မျက်နှာကြက်ပန်းချီဆရာ အများအပြားက အတုခိုးခဲ့ကြသည်)၊ လူပုံသဏ္ဍာန်များ လေ့လာရာတွင် ၎င်း၏ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း ကြွယ်ဝမှုကြောင့်ပါ အကြုံအဖူးမရှိသော ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗာဆာရီ က ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်:

ဒီလက်ရာဟာ ကျွန်တော်တို့ အနုပညာအတွက် တကယ့်မီးပြတိုက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး၊ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမှောင်ထုထဲမှာ နစ်မြုပ်နေခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို အလင်းရောင်ပြန်လည်ပေးစွမ်းကာ ပန်းချီဆရာအားလုံးအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့၊ ပန်းချီဆရာတွေအနေနဲ့ တီထွင်မှုအသစ်တွေ၊ အပြုအမူအဆန်းတွေ၊ အဝတ်အစားဝတ်ဆင်ထားတဲ့ လူပုံသဏ္ဍာန်တွေ၊ လတ်ဆတ်တဲ့ ဖော်ပြမှုနည်းလမ်းတွေ၊ မတူညီတဲ့ အစီအစဉ်တွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ခမ်းနားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ရှာဖွေဖို့ မလိုတော့ပါဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီလက်ရာမှာ အဲဒီခေါင်းစဉ်တွေအောက်မှာ ဖြစ်နိုင်သမျှ ပြီးပြည့်စုံမှုတိုင်း ပါဝင်နေလို့ပါပဲ။