စိတ္တဇသရုပ်ဖော်ဝါဒ (Abstract Expressionism) အနုပညာလှုပ်ရှားမှု အနှစ်ချုပ်

၁။    စိတ္တဇသရုပ်ဖော်ဝါဒ (Abstract expressionism) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် နယူးယောက်မြို့၌ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အမေရိကန် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

၂။    ဤလှုပ်ရှားမှုသည် ဆာရီယယ်လစ်ဇင် (Surrealism) ၏ မသိစိတ်အခြေခံ ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းများနှင့် ဥရောပ မော်ဒန်ဝါဒတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ၊ ပန်းချီဆွဲခြင်းကို "လှုပ်ရှားရမည့် ကွင်းပြင်တစ်ခု" သို့မဟုတ် "အဖြစ်အပျက်တစ်ခု" အဖြစ် ရှုမြင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။

၃။    ဂျက်ဆင် ပေါလော့ခ်၊ ဝီလျံ ဒီ ကွန်းနင်း နှင့် မာ့ခ် ရော့သ်ကို ကဲ့သို့သော အဓိကအနုပညာရှင်များသည် ဆေးပေါက်စက်ချခြင်းကဲ့သို့သော အက်ရှင်ပန်းချီ (action painting) နှင့် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အရောင်များ (color field) အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကွဲပြားစွာ ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။

၄။    ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာအထိ ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး အမေရိကန်သီးသန့် လှုပ်ရှားမှုဖြစ်လာပြီး ကမ္ဘာ့အနောက်တိုင်း အနုပညာလောက၏ ဗဟိုချက်ကို ပဲရစ်မြို့မှ နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိစေခဲ့သည်။

၅။    ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ဤလှုပ်ရှားမှု၏ လွှမ်းမိုးမှု ကျဆင်းသွားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းကိုဆန့်ကျင်ရာမှ နောက်ပိုင်းပေါ်ပေါက်လာသော ပေါ့ပ်အနုပညာ (Pop art) နှင့် မီနီမယ်လစ်ဇင် (Minimalism) အစရှိသည့် လှုပ်ရှားမှုများအတွက် အရေးပါသော အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။