ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ (Classical Realism) အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ (Classical Realism) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အနုပညာလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၁၉ ရာစု နီယိုကလပ်စစ်စစ်ဇင် (neoclassicism) နှင့် သရုပ်မှန်ဝါဒ (realism) တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ကာ ပုံဆွဲခြင်းနှင့် ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် အလှအပအပေါ် အလွန်တန်ဖိုးထားသည့် လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။
မူလအစများ
ဂျီး-လီယွန် ဂျရုမ်း (Jean-Léon Gérôme)။ Pollice Verso (၁၈၇၂)။ ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒသည် ၎င်း၏ ဆင်းသက်လာမှုကို ဂျရုမ်းထံမှ ခြေရာခံသည်။
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၈၈၂ ခုနှစ်က မီလ်တန် (Milton) ၏ ကဗျာများကို ဝေဖန်ရာတွင်ကဲ့သို့ စာပေရေးရာစတိုင်ကို ဖော်ပြချက်တစ်ခုအနေဖြင့် ပထမဆုံးပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ အမြင်အာရုံအနုပညာနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်း၏အသုံးပြုမှုမှာ အနည်းဆုံး ၁၉၀၅ ခုနှစ်က မာဆာချီယို (Masaccio) ၏ ပန်းချီကားများကို ရည်ညွှန်းရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်အထိ သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။
ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာအနုပညာလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု၏ အမည်အဖြစ် ၎င်းကို အသုံးပြုခြင်းမှာ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းကာလတွင် ဘော့စတွန်အနုပညာရှင် အာရ် အိတ်ချ် အိုက်ဗ်စ် ဂမ်မယ်လ် (R. H. Ives Gammell, ၁၈၉၃–၁၉၈၁) ၏ တပည့်ဖြစ်ခဲ့သူ ရစ်ချတ် လက်က် (Richard Lack, ၁၉၂၈–၂၀၀၉) ထံမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်းဖြစ်သည်။ အိုက်ဗ်စ် ဂမ်မယ်လ် သည် ဝီလီယံ မက်ဂရီဂေါ် ပက်စ်တန် (William McGregor Paxton, ၁၈၆၉–၁၉၄၁) နှင့်အတူ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ပက်စ်တန် သည် ၁၉ ရာစု ပြင်သစ်အနုပညာရှင် ဂျီး-လီယွန် ဂျရုမ်း (၁၈၂၄–၁၉၀၄) နှင့်အတူ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် လက်က် သည် ၁၉ ရာစု ပါရီမြို့ရှိ အနုပညာအလုပ်ရုံများ (ateliers) နှင့် ဘော့စတွန် အင်ပရက်ရှင်နစ်များ၏ သင်ကြားမှုပုံစံကို ယူထားသည့် အနုသုခုမအနုပညာ စတူဒီယို-ကျောင်းဖြစ်သော Atelier Lack ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် သူသည် လူငယ်ပန်းချီဆရာ အုပ်စုကြီးတစ်ခုကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင်၊ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ လက်ရာများနှင့် ဂမ်မယ်လ်၊ လက်က် နှင့် ၎င်းတို့၏ ကျောင်းသားများက ကိုယ်စားပြုသော အနုပညာရိုးရာအစဉ်အလာအတွင်းရှိ အခြားအနုပညာရှင်များ၏ လက်ရာများကိုပါ လှည့်လည်ပြသသည့် ပြပွဲတစ်ခုကို စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
(အဆိုပါပြပွဲ စတင်ကျင်းပရာနေရာဖြစ်သော) ယူတားပြည်နယ်၊ စပရင်းဗီးလ်မြို့ရှိ စပရင်းဗီးလ် အနုပညာပြတိုက် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဗန် စွမ်းဆန် (Vern Swanson) က ဘော့စတွန် ရိုးရာအစဉ်အလာကို ဆက်ခံသူများ၏ သရုပ်မှန်ဝါဒကို အခြားသော သရုပ်ဖော်အနုပညာရှင်များ၏ လက်ရာများနှင့် ကွဲပြားစေမည့် ဝေါဟာရတစ်ခုကို တီထွင်ပေးရန် လက်က် ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ လက်က် သည် ဤလက်ရာများကို အမည်တပ်ရန် တွန့်ဆုတ်နေခဲ့သော်လည်း၊ ဂျရုမ်း ပြသခဲ့သည့်အတိုင်း ဥရောပ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရိုးရာအစဉ်အလာ၏ အနုစိတ်သော ပုံဆွဲခြင်းနှင့် ဒီဇိုင်းကို ပက်စ်တန် ပြသခဲ့သည့် အမေရိကန် ဘော့စတွန် ရိုးရာအစဉ်အလာ၏ လေ့လာတွေ့ရှိထားသော အရောင်တန်ဖိုးများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည့် လက်ရာကို ဖော်ပြရန်ရည်ရွယ်လျက် ထိုပြပွဲ၏ ခေါင်းစဉ်အတွက် Classical Realism: The Other Twentieth Century (ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ- အခြားသော နှစ်ဆယ်ရာစု) ဟူသည့် ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Atelier Lack သည် ရိုးရာသရုပ်ဖော်ပန်းချီနှင့်ပတ်သက်၍ အများပြည်သူအား ပညာပေးရန်နှင့် အသိပေးရန် ရစ်ချတ် လက်က် နှင့် သူ၏ကျောင်းသားများ ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးများပါဝင်သည့် ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ သုံးလပတ်စာစောင် (Classical Realism Quarterly) ကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် လက်က် နှင့် မိတ်ဖက်အချို့သည် အနုသုခုမ သရုပ်ဖော်အနုပညာကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် အမေရိကန် ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒအသင်း (The American Society of Classical Realism - ASCR) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ASCR သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ လည်ပတ်ခဲ့ပြီး လွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ ဂျာနယ် (Classical Realism Journal) နှင့် ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ သတင်းလွှာ (Classical Realism Newsletter) တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သီးခြားလမ်းကြောင်းတစ်ခုအနေဖြင့်၊ ရိုးရာပုံဆွဲခြင်းနှင့် ပန်းချီပညာရပ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရာတွင် အခြားအဓိကပံ့ပိုးကူညီသူတစ်ဦးမှာ နယူးယောက်မြို့ရှိ အနုပညာကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ် (Art Students League) နှင့် နယူးယောက် အနုပညာအကယ်ဒမီ (New York Academy of Art) တို့တွင် ကျောင်းသားများကို သင်ကြားပေးခဲ့သော ပန်းချီဆရာနှင့် အနုပညာနည်းပြ တက်ဒ် ဆက်သ် ဂျေးကော့ဘ်စ် (Ted Seth Jacobs, ၁၉၂၇ ဖွား) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ဆင်းသက်လာမှုသည် Académie Julian၊ နယူးယောက်ရှိ သရုပ်ဖော်ပုံများ၏ ရွှေခေတ် (Golden Age of Illustration) နှင့် ပါရီကျောင်းတော် (School of Paris) တို့တွင် အမြစ်တွယ်နေသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တက်ဒ် ဆက်သ် ဂျေးကော့ဘ်စ် သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ Les Cerqueux sous Passavant ၌ L'Ecole Albert Defois ဟူသော သူ၏ကိုယ်ပိုင်အနုပညာကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အန်သိုနီ ရိုက်ဒါ (Anthony Ryder) နှင့် ဂျေးကော့ဘ် ကောလင်းစ် (Jacob Collins) ကဲ့သို့သော ဂျေးကော့ဘ်စ် ၏ ကျောင်းသားများစွာသည် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဆရာများဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းသားနောက်လိုက်များကို ရရှိခဲ့ကြသည်။
စတိုင်နှင့် ဒဿန
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒကို မျက်မြင်ကမ္ဘာနှင့် ကလပ်စစ်စစ်ဇင် (Classicism)၊ သရုပ်မှန်ဝါဒ (Realism) နှင့် အင်ပရက်ရှင်နစ်ဇင် (Impressionism) အပါအဝင် အနောက်တိုင်းအနုပညာ၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ရိုးရာအစဉ်အလာများအပေါ် ချစ်မြတ်နိုးမှုဖြင့် ဝိသေသပြုထားသည်။ လှုပ်ရှားမှု၏ အလှအပရေးရာသည် စည်းစနစ်ကျမှု၊ အလှတရား၊ သဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် ပြီးပြည့်စုံမှုတို့ကို နှစ်သက်မှုကို ပြသသောကြောင့် ဂန္ထဝင်ဆန်သည်၊ ၎င်း၏ အဓိကအကြောင်းအရာမှာ အနုပညာရှင်၏ လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ သဘာဝကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်းမှ လာသောကြောင့် ၎င်းသည် သရုပ်မှန်ဖြစ်သည်။ ဤအမျိုးအစားရှိ အနုပညာရှင်များသည် သဘာဝကို တိုက်ရိုက်လေ့လာစောင့်ကြည့်ခြင်းမှ ပုံဆွဲရန်နှင့် ပန်းချီဆွဲရန် ကြိုးပမ်းကြပြီး ဓာတ်ပုံ သို့မဟုတ် အခြားစက်ယန္တရားအကူအညီများကို အသုံးပြုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြသည်။ ဤရှုထောင့်တွင်၊ ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒသည် ဖိုတိုသရုပ်မှန်ဝါဒ (Photorealism) နှင့် ဟိုက်ပါသရုပ်မှန်ဝါဒ (Hyperrealism) ကဲ့သို့သော အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများအပြင် concept art ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များတွင် အသုံးပြုသည့် လုပ်ငန်းသုံးနည်းလမ်းများနှင့်လည်း ကွဲပြားသည်။ စတိုင်အရ၊ ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒီများသည် အင်ပရက်ရှင်နစ်နှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ (Academic) အနုပညာရှင် နှစ်ရပ်စလုံး အသုံးပြုသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒီ ပန်းချီဆရာများသည် ခံစားလွယ်သော၊ အနုပညာမြောက်သော အမြင်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများနှင့် မော်ဒန်အနုပညာ (Modern Art) မတိုင်မီက သဘာဝကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် နည်းလမ်းများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက်ပါသော၊ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသော၊ လှပသော နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုပါဝင်သော ပန်းချီကားများကို ဖန်တီးရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အကြောင်းအရာများတွင် လူ/တိရစ္ဆာန်ပုံ (figurative)၊ ရှုခင်း (landscape)၊ ပုံတူ (portraiture)၊ အိမ်တွင်းနှင့် အပြင်ဘက် မြင်ကွင်းအမျိုးအစားနှင့် သက်မဲ့အရာဝတ္ထု (still life) ပန်းချီကားများ စသည့် အနောက်တိုင်းအနုပညာအတွင်းရှိ ရိုးရာအမျိုးအစားအားလုံး ပါဝင်သည်။
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန်ဝါဒ၏ ဗဟိုအယူအဆမှာ ၂၀ ရာစု၏ မော်ဒန်အနုပညာ လှုပ်ရှားမှုများသည် ရိုးရာအနုပညာ၏ ခံယူချက်များနှင့် ဖန်တီးထုတ်လုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ယင်းကို ဖန်တီးထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော ကျွမ်းကျင်မှုများနှင့် နည်းလမ်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဆုံးရှုံးစေခဲ့သည် ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သည်။ မော်ဒန်ဝါဒသည် ဂရိတို့ စိတ်ကူးပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ ရီနေဆန်း (Renaissance) ခေတ်တွင် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကာ၊ တစ်ဆယ့်ကိုးရာစုနှင့် နှစ်ဆယ်ရာစု အစောပိုင်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာကျောင်းများ (academies) က ဆက်လက်သယ်ဆောင်လာခဲ့သော အနုပညာကို ဆန့်ကျင်ရန်လိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဤလက်မှုပညာကို အနုပညာရှင်က ခေတ်သစ်ကမ္ဘာတွင် လေ့လာတွေ့ရှိရသော ခေတ်ပြိုင်အကြောင်းအရာများကို ပုံဆွဲခြင်း၊ ပန်းချီဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် ပန်းပုထုခြင်းတို့တွင် အသုံးချသည်။
၎င်း စေ့ဆော်မှုရယူခဲ့သည့် ၁၉ ရာစု ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မော်ဒယ်များကဲ့သို့ပင်၊ လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် အလွန်အမင်းတန်ဖိုးထားမှု၊ လူပုံသဏ္ဍာန်ကို ဖန်တီးယူထားပြီး စံပြအဖြစ် ပုံဖော်လိုသည့် သဘောထား၊ နှင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဇာတ်ကြောင်းပြောပြမှုတွင် အသုံးပြုသည့်အခါ အပြောအဟော အလွန်အမင်းချဲ့ကားမှုတို့အတွက် ဝေဖန်မှုများကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ New York Sun သတင်းစာမှ မော်ရင်း မူလာကီ (Maureen Mullarkey) က အဆိုပါဂိုဏ်းကို "Chrysler ၏ PT Cruiser ကဲ့သို့—ရှေးဟောင်းဆွဲဆောင်မှုရှိသော ခေတ်ပြိုင်စတိုင်တစ်ခု" ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
ကျောင်းများ
ဂန္ထဝင် သရုပ်မှန် လှုပ်ရှားမှုကို လက်ရှိတွင် Atelier (အနုပညာအလုပ်ရုံ) နည်းလမ်းအပေါ် အခြေခံသော အနုပညာကျောင်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ယနေ့ခေတ် အကယ်ဒမီများနှင့် အနုပညာအလုပ်ရုံများစွာသည် ချားလ်စ် ဘာ့ဂျ် (Charles Bargue) ၏ ပုံဆွဲသင်တန်းကို လိုက်နာကြသည်။ ရစ်ချတ် လက်က် ကို ခေတ်ပြိုင် atelier လှုပ်ရှားမှု၏ ဖခင်အဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ သူ၏ကျောင်းဖြစ်သော Atelier Lack ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အလားတူကျောင်းများအတွက် စံပြတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤခေတ်သစ် အနုပညာအလုပ်ရုံများကို École des Beaux-Arts တွင် အသုံးပြုခဲ့သော သင်ကြားရေးနည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ ရိုးရာပုံဆွဲခြင်းနှင့် ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း နည်းပညာများတွင် တင်းကျပ်သော လေ့ကျင့်မှုများကို ပြန်လည်မိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် အနုပညာပညာရေးကို ပြန်လည်အသက်ဝင်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တည်ထောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းများသည် တရားဝင် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အနုပညာလေ့ကျင့်မှုနှင့် ပြင်သစ် အင်ပရက်ရှင်နစ်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ပေါင်းစပ်ထားသော သင်ကြားရေးနည်းလမ်းတစ်ခုကို လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြသည်။
Atelier မော်ဒယ်အရ၊ အနုပညာကျောင်းသားများသည် လက်တွေ့ကျသော တိကျမှုနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်ကို ယုံကြည်လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပုံဖော်ခြင်းအပေါ် အလေးပေးလျက် ပုံဆွဲခြင်းနှင့် ပန်းချီဆွဲခြင်းကို သင်ယူရန် အသိအမှတ်ပြုခံထားရသော ဆရာတစ်ဦး၏ စတူဒီယိုတွင် ပညာသင်ကြားကြသည်။ ဤအစီအစဉ်များ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ပုံသဏ္ဍာန်ကို အပြင်းအထန်လေ့လာခြင်း၊ ဂန္ထဝင်ပန်းပုများ၏ အင်္ဂတေပုံစံခွက်များကို ပုံဖော်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ နည်းပြများကို အတုယူခြင်းတို့အပေါ်တွင် တည်မှီနေသည်။ ရည်မှန်းချက်မှာ ကျောင်းသားများအား ဂန္ထဝင်မြောက်သော အလှတရား၏ စံနမူနာများကို စုပ်ယူရင်း လေ့လာစောင့်ကြည့်မှု၊ သီအိုရီနှင့် လက်မှုပညာတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လာစေရန် ဖြစ်သည်။
(WiKiArt မှ ကူးယူဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အပြည့်အစုံလေ့လာလိုလျှင် wikiart.org တွင်သွားရောက်ဖတ်ရှုပါ။) AMHTA METHON-ART
