ဒါဒါ (Dada) လှုပ်ရှားမှု အနှစ်ချုပ်

     ဒါဒါ (Dada သို့မဟုတ် Dadaism) သည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ဥရောပတွင် စတင်ခဲ့သော အနုပညာလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဇူးရစ်ခ်ျမြို့၌ စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နယူးယောက်နှင့် ပဲရစ်မြို့များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။

     ဤလှုပ်ရှားမှုသည် ပထမကမ္ဘာစစ်၏ အနိဋ္ဌာရုံများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဒါဒါဝါဒီ အနုပညာရှင်များသည် ခေတ်သစ်လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ယုတ္တိဗေဒ၊ အကြောင်းပြချက်နှင့် ရိုးရာအလှအပ သဘောတရားများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လက်ရာများတွင် အဓိပ္ပာယ်မဲ့မှု၊ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုမရှိခြင်းနှင့် စစ်ပွဲ၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ အမျိုးသားရေးဝါဒတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် သဘောထားများကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

     ဒါဒါအနုပညာတွင် ကော်လတ်ချ်၊ အသံကဗျာ၊ ပန်းပုစသည့် မီဒီယာအမျိုးမျိုး ပါဝင်ပြီး၊ အနုပညာ-ဆန့်ကျင်ရေး (anti-art) အယူအဆအပေါ် အခြေခံထားသည်။ လှုပ်ရှားမှု၏ အမည် 'ဒါဒါ' ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အဘိဓာန်မှ ကျပန်းရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း (သို့မဟုတ်) ကလေးဆန်မှု၊ အဓိပ္ပာယ်မဲ့မှုနှင့် နိုင်ငံတကာဆန်မှုကို ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

     မာဆယ် ဒူရှမ့်၊ ဟူဂို ဘောလ် ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အနုပညာရှင်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ကျူးဘစ်ဇင်၊ အနာဂတ်ဝါဒစသည့် စစ်မတိုင်မီက အနုပညာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုလည်း ပါဝင်သည်။ ဒါဒါလှုပ်ရှားမှုသည် လူလတ်တန်းစားတို့၏ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ အကျိုးစီးပွားများကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဆာရီယယ်လစ်ဇင်နှင့် ပေါ့ပ်အနုပညာကဲ့သို့သော အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများအပေါ် ကြီးမားသော လွှမ်းမိုးမှုများ ချန်ရစ်နိုင်ခဲ့သည်။