ယန်းပိုလန် (Young Poland) အနုပညာလှုပ်ရှားမှု အနှစ်ချုပ်
၁။ ယန်းပိုလန် (Young Poland) သည် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၁၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်အထိ ပိုလန်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ယခင်ရှိခဲ့သော ပိုစတစ်တစ်ဗစ်ဇင် (Positivism) အယူအဆများကို ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်တုံ့ပြန်ရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော မော်ဒန်အနုပညာ၊ စာပေနှင့် ဂီတလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၂။ ဤအမည်ကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ အာတူ ဂေါ်စကီး (Artur Górski) ၏ ကြေညာစာတမ်းမှ စတင်သုံးနှုန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ၊ ၎င်းလှုပ်ရှားမှုသည် ဆုတ်ယုတ်မှုဝါဒ (decadence)၊ နီယို-ရိုမန်တစ်ဝါဒ၊ ဆင်ဘော်လစ်ဇင်၊ အင်ပရက်ရှင်နစ်ဇင်နှင့် အာ့နူးဗိုး (Art Nouveau) အစရှိသည့် ရေစီးကြောင်းများကို အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့သည်။
၃။ စာပေနယ်ပယ်တွင် အနုပညာကို အမြင့်မားဆုံးတန်ဖိုးအဖြစ် သတ်မှတ်သော "အနုပညာအတွက် အနုပညာ" ဟူသည့် မော်ဒန်ဝါဒီများနှင့်၊ လူမှုရေးမညီမျှမှုနှင့် ပိုလန်သမိုင်းကြောင်းကို အဓိကထားဖော်ပြသော နီယို-ရိုမန်တစ်ဝါဒီများဟူ၍ အဓိက အယူအဆနှစ်ရပ်ကို အခြေခံခဲ့သည်။
၄။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်မူ ဇစ်ဂ်မွန် နော့စ်ကော့စကီး (Zygmunt Noskowski) ထံမှ ပညာသင်ယူခဲ့ကြသော တေးရေးဆရာအဖွဲ့သည် နီယို-ရိုမန်တစ်ဝါဒအပြင် ရစ်ချတ် ဗဂ်နာ (Richard Wagner) ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြားတေးရေးဆရာများ၏ ကြီးမားသော လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသည်။
၅။ အမြင်အာရုံအနုပညာ (ပန်းချီနှင့် ပန်းပု) တွင် ကြီးစိုးသော ရေစီးကြောင်းတစ်ခုတည်းဟူ၍မရှိဘဲ ရိုမန်တစ်အစဉ်အလာများကို အာ့နူးဗိုးနှင့် ဆင်ဘော်လစ်ဇင်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာပုံစံသစ်များဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး ဇာကိုပါနီ (Zakopane) ကဲ့သို့သော ကိုယ်ပိုင်အမျိုးသားရေးစတိုင်တစ်ခုကိုလည်း ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။